4. Charakterystyka najczęściej występujących wad postawy ciała. Wady kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej



Pobieranie 0,73 Mb.
Strona1/3
Data16.11.2017
Rozmiar0,73 Mb.
  1   2   3

4. Charakterystyka najczęściej występujących wad postawy ciała.
Wady kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej.
Istotą wad kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej jest pogłębienie lub zmniejszenie fizjologicznych wygięć kręgosłupa. Najczęściej występują cztery postacie tych wad.

  1. Pogłębienie kifozy piersiowej, tzw. Plecy okrągłe.

  2. Pogłębienie lordozy lędźwiowej, tzw. Plecy wklęsłe.

  3. Pogłębienie kifozy piersiowej o lordozy lędźwiowej – plecy okrągło – wklęsłe.

  4. Brak fizjologicznych wygięć kręgosłupa – plecy płaskie.

Plecy okrągłe charakteryzują się nadmiernym wygięciem ku tyłowi. Jeżeli wygięcie to dotyczy górnego, piersiowego odcinka kręgosłupa, to taką postać pleców okrągłych określamy jako „kifotyczną”. Jeżeli cały kręgosłup wygięty jest ku tyłowi, to mówimy o postaci „siedzeniowej” lub o kifozie totalnej.



Wada ta charakteryzuje się osłabieniem mięśni grzbietu, wysunięciem do przodu głowy i barków, przykurczem mięśni klatki piersiowej. Funkcja oddechowa klatki piersiowej jest upośledzona.

Plecy okrągłe powodują gorszą wentylację płuc, a pochylenie głowy do przodu może mieć nieprawidłowy wpływ na przebiegające w obrębie szyi naczynia krwionośne doprowadzające krew do mózgu.

Plecy okrągłe mogą być wrodzone lub nabyte. Plecy okrągłe nabyte mogą powstać w następstwie takich chorób, jak: krzywica, gruźlica, choroba Scheuermanna, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Częstą przyczyną powstawania pleców okrągłych jest dystonia mięśniowa, czyli zaburzenie równowagi napięć mięśniowych mięśni grzbietu. Zaburzenia te mogą być wynikiem przeciążenia pracą statyczną prostowników grzbietu podczas niewłaściwej pozycji przy pracy lub nauce.

W postępowaniu korekcyjnym w przypadku pleców okrągłych, podobnie jak we wszystkich wadach postawy, należy uwzględnić trzy podstawowe kierunki działania (trzy tory postępowania korekcyjnego):



  1. morfologiczny – polegający na likwidacji dystonii mięśniowej i wytworzeniu silnego gorsetu mięśniowego;

  2. fizjologiczny – nauczenie przyjmowania postawy skorygowanej i utrwalenie nawyku poprawnej postawy;

  3. środowiskowy – zapewnienie odpowiednich, sprzyjających likwidacji wady warunków życia i pracy dziecka.

Program postępowania korekcyjnego dla dziecka z plecami okrągłymi powinien uwzględniać następującą kolejność działań:



  1. Uświadomienie dziecku i rodzicom obecności wady i wynikających z tego zagrożeń.

Najważniejszym celem jest przekonanie i zachęcenie dziecka do podjęcia trudu pracy korekcyjnej.


  1. Ustalenie i zapewnienie optymalnych warunków toru środowiskowego. Obejmuje ono:

  • nie przeciążanie dziecka nauką i pracą,

  • zapewnienie odpowiednich warunków pracy (biurko, krzesło, ławka szkolna, oświetlenie),

  • zapewnienie możliwości zabawy i gier ruchowych na świeżym powietrz,

  • zapewnienie odpowiedniej ilości i warunków snu,

  • prawidłowe odżywianie.




  1. Rozciągnięcie mięśni przykurczonych.

Istnienie przykurczów ogranicza ruchomość stawową i uniemożliwia przyjęcie postawy skorygowanej. Ich rozciągnięcie i przywrócenie pełnej ruchomości stawowej jest pierwszym etapem likwidacji dystonii mięśniowej.


  1. Nauka przyjmowania postawy skorygowanej.

Zlikwidowanie przykurczów mięśni piersiowych i zębatych przednich umożliwia dziecku przyjęcie postawy skorygowanej. Ucząc dziecko przyjmowania takiej postawy należy pamiętać, że:

  • zaczynamy od przyswojenia dziecku korekcji cząstkowych – lokalnych (ustawienia głowy, cofnięcie barków, zmniejszenie kifozy piersiowej, uwypuklenie klatki piersiowej), następnie4 przez ich łączenie dążymy do osiągnięcia korekcji całościowej – globalnej,

  • naukę rozpoczynamy od pozycji odciążających kręgosłup od ucisku osiowego (leżenia, klęki podparte) i stopniowo przechodzimy do siadu i stania,

  • umożliwiamy początkowo kontrolę postawy przez przechylenie ciała do stałej płaszczyzny (podłoga, ściana), a następnie kontrolę wzrokową w lustrze, na koniec – przy wykorzystaniu czucia głębokiego.

Naukę przyjmowania postawy skorygowanej uważamy za zakończoną, gdy dziecko na polecenie „stań poprawnie” potrafi przyjąć, choć na chwilę, postawę skorygowaną.


  1. Wzmacnianie mięsni osłabionych.

Poprawna postawa powinna być utrzymana silnymi mięśniami posturalnymi, tworzącymi tzw. Gorset mięśniowy. Wzmacniające te mięśnie trzeba pamiętać, że:


  • mięśnie osłabione powinny być wzmacniane w postawie skorygowanej – w pozycji zbliżenia ich przyczepów,

  • postawa skorygowana powinna być utrzymywana przez cały czas ćwiczenia,

  • stosowane obciążenie nie powinno powodować utraty korekcji; musi ono tak dobrane, aby dziecko było w stanie wykonać ćwiczenie w pozycji skorygowanej,

  • w przypadku wzmacniania mięśni ściągających łopatki nie należy przekraczać kąta 90° odwiedzenia w stawie ramiennym. Przekroczenie tego kąta powoduje przeniesienie ruchu na inne stawy (bark) i traci się korekcję ustawienia łopatek, a mięsnie ściągające łopatki nie pracują w zbliżeniu przyczepów.


6. Wyrabianie nawyku postawy prawidłowej.

Wyrabianie nowego nawyku – postawy skorygowanej – powinno odbywać się nie tylko na zajęciach gimnastyki korekcyjnej, lecz również w domu i w szkole. Dziecku powinno się stale przypominać o konieczności korekcji postawy. Coraz dłuższe, kontrolowane przebywanie w postawie poprawnej, możliwe dzięki coraz silniejszym mięśniom posturalnym, z czasem doprowadza do automatyzacji odruchu postawy skorygowanej. Gdy dziecko zaabsorbowane czynnościami dnia codziennego, zabawą czy grą, utrzymuje nową, poprawną postawę, można uznać, że proces korekcji został zakończony.

Postępowanie korekcyjne musi być każdorazowo indywidualnie dostosowane do etiologii, lokalizacji i stopnia zaawansowania charakterystycznych dla danego przypadku.

Plecy wklęsłe. Istota wady polega na pogłębieniu lordozy lędźwiowej. W warunkach prawidłowych odcinek lędźwiowy kręgosłupa ukształtowany jest w postaci wygięcia ku przodowi, a więc lordozy. Wielkość jej i ukształtowanie są zmienne, uwarunkowane szeregiem czynników, takich jak: wiek, typ somatyczny, ustawienie miednicy, napięcie i długość mięśni stabilizujących stawy biodrowe.

Plecy wklęsłe mogą być wrodzone lub nabyte. W praktyce wychowania fizycznego najliczniejszą grupę stanowią przypadki pleców wklęsłych nabytych, będące skutkiem dystonii mięśniowej. W tych przypadkach nasza ingerencja jest najbardziej potrzebna i skuteczna.

Wielkość, kształt i rozległość lordozy pozostają w ścisłym związku z analogicznymi cechami kifozy piersiowej.

Wyróżniamy:



    1. pogłębienie fizjologicznej lordozy bez zmian lokalizacji, która w odcinku piersiowym ma tendencję do kompensacyjnego pogłębiania kifozy piersiowej,

    2. przemieszczenie szczytu lordozy, połączenie najczęściej ze zmianami jej rozległości, w związku z czym rozróżniamy:

  • lordozę niską – krótką, z towarzyszącą jej najczęściej kifozą o długim łuku,

  • lordozę wysoką – długą, która obejmuje wygięciem lordotycznym także dolny odcinek piersiowy, dochodzi nawet do szóstego kręgu piersiowego, z towarzyszącą jej kifoza wysoką krótką.

Plecy wklęsłe łączy się najczęściej z nieprawidłowościami w stawach biodrowych czy osłabieniem siły mięśni brzucha i pośladków. Jeżeli brzuch jest uwypuklony, mogą wystąpić zaburzenia w pracy narządów wewnętrznych jamy brzusznej oraz przepony. Wiotki brzuch

osłabia funkcje trawienne i krążenie krwi w jamie brzusznej, może też być przyczyna bólów krzyża czy bolesnych miesiączek u dziewcząt.


Korygowanie pleców wklęsłych z uwzględnieniem trójtorowości metod postępowania korekcyjnego, tak jak w korygowaniu pleców okrągłych, powinno odbywać się według następującego schematu:



  1. Uświadomienie dziecku i rodzicom obecności wady i wynikających z tego zagrożeń (tak jak przy plecach okrągłych).




  1. Ustalenie i zapewnienie optymalnych warunków toru środowiskowego( tak jak przy plecach okrągłych).




  1. Rozciąganie mięśni przykurczonych.

Podobnie jak w przypadku pleców okrągłych rozciąganie mięśni przykurczonych rozpoczynamy od ćwiczeń rozciągających biernie i stopniowo włączamy ćwiczenia rozciągające czynnie.
Należy pamiętać, że:

  1. przy rozciąganiu mięśni prostownika grzbietu odcinka lędźwiowego i mięśni czworobocznych lędźwi występuje niebezpieczeństwo pogłębienia kifozy piersiowej. Pogłębiona lordoza lędźwiowe przez kompensację może samoistnie powodować zwiększenie kifozy piersiowej. Kompensacja ta jest niekorzystna i należy jej przeciwdziałać: powinno się zabezpieczyć odcinek piersiowy kręgosłupa przed pogłębieniem kifozy lub wyrównać niekorzystne oddziaływanie ćwiczeniami wyprostnymi odcinka piersiowego.

  2. w ćwiczeniach rozciągających mięśnie biodrowo-lędźwiowe i proste uda należy zadbać o stabilizację przyczepu górnego tych mięśni, aby oddalenie przyczepu dolnego nie powodowało pogłębienia lordozy lędźwiowej. Stabilizację tę najłatwiej osiągnąć przez zgięcie jednej nogi w stawie biodrowym (przyciągnięcie kolana jednej nogi do klatki piersiowej). Zgięcie jednej nogi stabilizuje przyczepy znajdujące się na odcinku lędźwiowym kręgosłupa i na miednicy. Zwiększając wyprost w stawie biodrowym drugiej nogi oddalamy przyczepy dolne mięśni biodrowo-lędźwiowego i prostego uda rozciągając je.




    1. Nauka przyjmowania postawy skorygowane (tak jak przy plecach okrągłych).




    1. Wzmacnianie mięśni osłabionych.

Wzmacnianie mięśni osłabionych powinno odbywać się w postawie skorygowanej, to znaczy w pozycji zbliżenia ich przyczepów. Ponadto należy przestrzegać następujących zasad:

    1. w plecach wklęsłych osłabione i rozciągnięte są wszystkie mięsnie brzucha, ale w szczególności prosty, a zwłaszcza jego część podpępokwa. Z tego względu przy wzmacnianiu mięsni brzucha jest preferowane sterownie dołem ( ruch nóg przy ustabilizowanym tułowiu ). Przy doborze ćwiczeń wzmacniających mięśnie brzucha należy pamiętać o tzw. Bezpiecznym kącie pracy ( kąt uniesieni nóg, przy którym nie występuje zwiększenie lordozy lędźwiowej). Jeżeli z pozycji leżenia tyłem unosimy proste nogi do pionu, to początkowo bardzo mocno wygina się odcinek lędźwiowy. Wygięcie to na ogół zanika przy kącie między nogami a podłogą wynoszącym ok. 45°. Aby nie pogłębiać lordozy lędźwiowej należy w tym ćwiczeniu unieść nogi powyżej kąta 45°. Kąt 45° jest przeciętną wartością bezpiecznego kąta pracy i dla każdego dziecka należy go zawsze znajdować indywidualnie.

    2. Większość ćwiczeń wzmacniających mięśnie brzucha powoduje równoczesne wzmacnianie w pozycji zbliżenia przyczepów mięśni biodrowo-lędźwiowych i prostych uda. To szkodliwe dla pleców wklęsłych oddziaływanie należy kompensować większą ilością ćwiczeń rozciągających mięśnie biodrowo- lędźwiowe i proste uda.

    3. w doborze ćwiczeń wzmacniających mięśnie pośladkowe i kulszowo-goleniowe trzeba uwzględnić fakt, że zakres wyprostu w stawie biodrowym nie przekracza kąta 10° - 15°. Uniesienie nóg np. w leżeniu na brzuchu powyżej tego kąta odbywa się poprzez pogłębienie wygięcia lordotycznego odcinka lędźwiowego, co przy plecach wklęsłych będzie pogłębieniem wady. Dlatego wzmacniając mięśnie pośladkowe i kulszowo-goleniowe nie można przekraczać 10°- 15° wyprostu w stawie biodrowym.


Plecy wklęsło – okrągłe. Charakterystyczną cecha tej wady jest zwiększona lordoza lędźwiowa i kifoza piersiowa. Zazwyczaj głowa jest pochylona ku przodowi, a klatka piersiowa spłaszczona. W większości przypadków pierwotną przyczyną wady jest zwiększony kąt przodopochylenia miednicy w związku, z czym zwiększa się lordoza lędźwiowa i na drodze odcinkowej kompensacji, dochodzi do pogłębienia kifozy piersiowej.

Zmienione ukształtowanie kręgosłupa wpływa na stan mięśni i więzadeł, a mianowicie: mięśnie prostownika grzbietu odcinka piersiowego ulegają rozciągnięciu, a w odcinku lędźwiowym skróceniu. Przykurczowi ulegają również mięśnie obręczy barkowej i klatki piersiowej. Zwiększona lordoza przesuwa narządy jamy brzusznej ku przodowi i pod ich naporem ulegają rozciągnięcie mięśnie brzucha. Osłabione są mięśnie pośladkowe.






  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna