3. Przychody i koszty, zasady ujmowania ich w rachunku zysków i strat



Pobieranie 177,2 Kb.
Strona1/2
Data02.12.2017
Rozmiar177,2 Kb.
  1   2

3. Przychody i koszty, zasady ujmowania ich w rachunku zysków i strat


Elementem łączącym bilans z rachunkiem zysków i strat jest wynik finanso­wy netto. Wynik finansowy netto w bilansie jest częścią kapitału własnego, natomiast w rachunku zysków i strat powstaje jako różnica między przychodami i kosztami oraz obowiązkowymi obciążeniami wyniku finansowego, obejmującymi głównie podatek dochodowy, zarówno bieżący, jak i odroczony.

Definicja przychodów


Przychody to uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zwięk­szenia wartości aktywów, albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli.
Ustawa o rachunkowości nie określa momentu powstania przychodu. Zgodnie jednak z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości moment uznania, że przychód już powstał nie wynika z jednoczesnego wpływu środków pieniężnych. Wobec tego przy identyfikacji momentu powstania przychodu należy się posługiwać MSR 18 „Przychody” (także MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych, MSR 17 Leasing, MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych), który mówi, że „przychód następu­je tylko wtedy, gdy jest prawdopodobne, że korzyści ekonomiczne związane z transakcją wpłyną do jednostki. W pewnych przypadkach może to nie być prawdopodobne, aż do momentu otrzymania środków lub aż do momentu roz­wiania niepewności”. MSR 18 „Przychody” odrębnie ustala zasady uznania przychodów za osiągnięte w odniesieniu do sprzedaży rzeczy, wykonania usług oraz uzyskane z tytułu dywidend, czynszów i odsetek, ponieważ treść ekonomiczna zdarzeń gospodarczych doprowadzających do ich powstania może być różna.

Definicja kosztów


Koszty stanowią wyrażone w pieniądzu celowe zużycie składników majątku trwałego i obrotowego, usług obcych, nakładów pracy ludzi oraz niektóre wydatki nie odzwierciedlające zużycia (podatki i opłaty, składki pracodawcy na ubezpieczenie społeczne), związane z prowadzeniem działalności przez jednostkę gospodarczą w określonej jednostce czasu. Klasyfikacja kosztów umożliwia przeprowadzanie analiz, kontroli, obliczanie podatków i ułatwia podejmowanie decyzji.
Koszty to uprawdopodobnione zmniejszenie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów, albo zwiększenia wartości zobowiązań i re­zerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększe­nia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałow­ców lub właścicieli [Art. 3 pkt 31 UoR].
Znowelizowana ustawa precyzuje moment uznania kosztu za powstały na podstawie istnienia bezpośredniego i pośredniego związku zachodzącego pomię­dzy poniesionymi kosztami a osiągnięciem określonych przychodów. Koszty niezwłocznie wpływają na wynik finansowy, jeżeli nie prowadzą one do osią­gnięcia korzyści ekonomicznych bądź przyszłe korzyści ekonomiczne lub ich część, nie kwalifikują się lub przestały kwalifikować do zaliczenia ich do akty­wów, np. koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych, strat produkcyj­nych, ogólnego zarządu, sprzedaży. Koszty powstają niezależnie od terminu zapłaty zobowiązań.
Wnioskując na podstawie powyższych rozważań, można uznać, że:

Każda kwota przychodu potencjalnie powiększa kapitał własny, natomiast każdy poniesiony koszt potencjalnie zmniejsza kapitał własny.

W bilansie na ostateczny efekt zmian w kapitale własnym wpływa dodatnia lub ujemna różnica pomiędzy przychodami i kosztami, czyli zysk lub strata.



PRZYCHODY - KOSZTY - obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego =

WYNIK FINANSOWY NETTO (ZYSK LUB STRATA NETTO)
Stąd dalej można przedstawić następujące równanie:

Kapitał powierzony (wkład właścicieli) + Wynik finansowy netto = Kapitał własny

co jest równoznaczne z równaniem



Kapitał powierzony (wkład właścicieli) + Przychody Koszty - obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego = Kapitał własny,

dającym równanie bilansowe w wersji rozszerzonej:



Aktywa = Kapitał powierzony (wkład właścicieli) + Przychody - Koszty - obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego + Rezerwy + Zobowiązania

Skąd:

Aktywa = (Kapitał powierzony + Zysk netto) + Rezerwy + Zobowiązania


lub

Aktywa = (Kapitał powierzony Strata netto) + Rezerwy + Zobowiązania
Zysk jest źródłem sfinansowania przyrostu zasobów majątkowych wykazy­wanych w aktywach. Na skutek wypracowanych zysków ogólny stan posiadania jednostki, a więc aktywów i pasywów, ulega zwiększeniu wzajemnie się bilansu­jąc na kwotowo wyższym poziomie. Przy stracie sytuacja jest odwrotna, tzn. strata oznacza zmniejszenie stanu zaso­bów majątkowych, bez zmniejszenia kapitału obcego (rezerw i zobowiązań) i dopóki nie zostanie pokryta z kapitału własnego, czyli nie spowoduje formalnego jego zmniej­szenia, musi dla zbilansowania aktywów i pasywów być wykazywana w pasy­wach ze znakiem minus. W konsekwencji przy stracie wykazanej w wartości ujemnej kwota aktywów i pasywów jest zbilansowana na kwotowo niższym poziomie.
Przychody i koszty często są mylone z wpływami i wydatkami - chociaż są to pojęcia bliskoznaczne, to jednak całkowicie odmienne w interpretacji ekonomicznej i księgo­wej. Wpływy i wydatki to kategorie związane z regulowaniem należności i zo­bowiązań lub zapłatą za dobra i usługi, polegające na przepływie środków pie­niężnych, nie powodujące zmian w kapitale własnym. Warto zauważyć, że

  • kosztem, ale jeszcze nie wydatkiem są np. naliczone, ale nie zapłacone odsetki od kredytów,

  • kosztem niewydatkowym, który nigdy nie będzie wydatkiem jest amortyzacja,

  • wydatkiem, ale jeszcze nie kosztem jest np. zakup za gotówkę materiałów, przyjętych do magazynu, które nie zostały jeszcze zużyte;

  • wydatkiem nie stanowiącym kosztu jest np. spłata raty kredytu;

  • przychodem, ale jeszcze nie wpływem jest np. należność od odbiorcy za sprzedane towary;

  • przychodem, który nigdy nie będzie wpływem jest np. darowizna niepieniężna w posta­ci środków trwałych;

  • wpływem, ale jeszcze nie przychodem jest np. otrzymana zaliczka na poczet przy­szłych dostaw towarów;

  • wpływ, który nigdy nie będzie przychodem jest np. zaciągnięcie kredytu bankowego.

Klasyfikacja przychodów


Podstawowy przychód jest realizowany ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów i jest określany mianem przychodu operacyjnego, gdyż jest re­zultatem operacyjnej działalności jednostki. Przychodem operacyjnym są kwoty należne lub uzyskane, bez względu na to, czy zostały zapłacone czy nie, za sprze­dane produkty, towary i materiały, skorygowane o udzielone rabaty, bonifikaty i tym podobne opusty oraz przewidziane dopłaty i zmniejszone o należny od tej sprzedaży podatek VAT. Zgodnie z MSR 18 przychód ze sprzedaży rzeczy można uznać za powstały, gdy spełnione są następujące warunki:

  • jednostka przekazała nabywcy znaczące ryzyko i korzyści związane z wła­snością rzeczy,

  • jednostka nie zachowała możliwości zarządzania rzeczami, zwykle związa­nej z jej własnością, ani kontrolowania rzeczy, które były przedmiotem sprzedaży,

  • kwota przychodu może być wiarygodnie ustalona,

  • jest wielce prawdopodobne, że korzyści ekonomiczne związane z transakcją sprzedaży wpłyną do jednostki,

  • koszty, jakie już poniesiono lub zostaną poniesione w związku z tą transakcją, mogą być wiarygodnie zmierzone.

Niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje, że nie można uznać przychodu za powstały. Dlatego przyjęcie zamówienia nie jest przycho­dem, nawet jeśli jest ono powiązane z zapłatą za świadczenia. Momentem ujęcia sprzedaży będzie przekazanie prawa własności do sprze­danych produktów, towarów lub materiałów niezależnie od momentu zapłaty.

Jeżeli działalność jednostki polega na świadczeniu usług, to momentem ujęcia przychodów jest wykonanie usługi przez jednostkę, zgod­nie z zawartą umową. Przychody są ujmowane tylko wówczas, gdy:



  • istnieje prawdopodobieństwo uzyskania przez jednostkę korzyści ekonomicz­nych z tytułu przeprowadzonej transakcji,

  • kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób,

  • koszty poniesione w związku z transakcją mogą być wycenione w wiary­godny sposób.

W ramach przychodów operacyjnych wydziela się pozostałe przychody operacyjne nie związane bezpośrednio ze zwykłą działalnością jednostki.

W szczególności pozostałe przychody operacyjne są związane:


    • z działalnością socjalną,

    • ze zbyciem środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, a także z utrzymaniem i zbyciem nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych, zaliczanych do inwestycji,

    • odpisaniem przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych zobowiązań,

    • z rozwiązaniem uprzednio utworzonych rezerw,

    • z korektami odpisów aktualizujących wartość aktywów,

    • z odszkodowaniami, karami i grzywnami,

    • z otrzymaniem nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywów, w tym także środków pieniężnych na inne cele niż nabycie lub wytworzenie środ­ków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych.

Następna grupę przychodów stanowią przychody finansowe, którymi są w szczególności:



  • otrzymane i naliczone odsetki od udzielonych pożyczek, środków zgroma­dzonych na rachunkach bankowych, posiadanych obligacji obcych,

  • przychody ze zbycia inwestycji,

  • otrzymane dywidendy (udziały w zyskach),

  • odpisy aktualizujące wartości inwestycji,

  • dodatnie różnice kursowe powstałe przy wycenie w walutach obcych,

  • otrzymane i naliczone odsetki karne od należności i pożyczek,

  • rozwiązane rezerwy z tytułu przewidywanych kosztów i strat finansowych.

Według MSR 18 przychody finansowe należy ujmować w oparciu o nastę­pujące zasady:



    • odsetki należy uznawać na podstawie upływu czasu, z uwzględnieniem rzeczywistego zysku z tytułu użytkowania aktywów,

    • tantiemy należy ujmować w oparciu o zasadę memoriałową zgodnie z istotą odpowiedniej umowy,

    • dywidendy należy ujmować w momencie ustalenia praw udziałowców do ich otrzymania.

Odrębnie są klasyfikowane przychody nadzwyczajne, określane mianem zy­sków nadzwyczajnych. Zy­ski nadzwyczajne stanowią dodatnie skutki zdarzeń trudnych do przewi­dzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i nie związanych z ogólnym ry­zykiem jej prowadzenia, np. odszkodowania z tytułu utraty składników majątkowych na skutek zdarzenia losowego (powódź, pożar).

Warto w tym miejscu wspomnieć o przychodach przyszłych okresów, po­wstających, gdy jednostka otrzymuje od kontrahentów wpłaty za świad­czenia, które zostaną wykonane w następnych okresach. Przychody przyszłych okresów stanowią przychody otrzy­mane z góry i wykazywane w bilansie po stronie pasywów w grupie zobowiązań. W momencie realizacji świad­czenia, np. wykonania dostawy towarów lub usług, przychody przyszłych okresów stają się przychodami tego okresu, w którym nastąpił moment sprzedaży.
Klasyfikacja kosztów

Ponoszone przez jednostkę gospodarczą koszty są grupowane tak, aby moż­na je było porównać z przychodami i ustalić wyniki finansowe z poszczególnych rodzajów działalności jednostki.



Tabela 1. Klasyfikacja nakładów według wpływu na wynik finansowy.




Źródło: opracowanie własne.
Koszty podstawowej działalności operacyjnej są ponoszone w celu zrealizowania pod­stawowej, statutowej działalności, dla której jednostka została powołana. Dzia­łalność ta może mieć charakter wytwórczy, usługowy lub handlowy. Koszty podstawowej działalności operacyjnej obejmują część kosztów rodzajowych, koszt własny wytworzenia sprzedanych wyrobów gotowych, wartość sprzedanych towarów i materiałów według cen ich nabycia lub zakupu. Porównanie kosztów działalności operacyjnej z przychodami ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów umożliwia ustalenie zysku lub straty na tej sprzedaży (wyniku finansowego na sprzedaży).

Koszty podstawowej działalności operacyjnej mogą być klasyfikowane z punktu widzenia różnych kryteriów. Historycznie pierwszy i obecnie w zasa­dzie obligatoryjny jest podział według rodzaju. ­
W układzie rodzajowym wyróżnia się następujące koszty:

401 „Zużycie materiałów i energii” obejmujące:

  • koszty zużycia (rozchód) materiałów podstawowych i nabytych surowców, półfabrykatów obcych;

  • rozchód nabytych opakowań;

  • paliwo;

  • rozchód nabytego ogumienia, części zapasowych maszyn i urządzeń;

  • koszty zużycia energii elektrycznej, pary, wody, gazu i energii w innej postaci;

  • niedobory materiałów w granicach norm i ubytków naturalnych towarów handlowych;

  • koszty zużycia materiałów biurowych, drobne zakupy druków, czasopism, środków czystości.

Zaliczenie do kosztów równowartości zakupu wymienionych materiałów powinno być oparte na dowodach, zawierających informacje o ich zużyciu, podpisy osób zużywających zakupione materiały oraz podpisy osób nadzorujących to zużycie.

402 „Usługi obce” obejmują różne usługi wykonane przez dostawców, w tym:

  • obróbka obca – koszty usług i robót wykonywanych przez obce jednostki na powierzonych im elementach produkcji określonych części procesów technologicznych, np. obróbka termiczna, szlifowanie, farbowanie;

  • usługi transportowe – koszty usług transportowych i spedycyjnych związanych z zakupem materiałów i towarów, ze sprzedażą produktów i towarów, z przewozami obcymi wewnątrz jednostki gospodarczej;

  • usługi remontowe i konserwacji – koszty wykonywanych przez inne podmioty gospodarcze wszelkich remontów, napraw i konserwacji składników majątku jednostki, jeżeli nie stanowią kosztów poniesionych na ulepszenie istniejących środków trwałych;

  • koszty opłat pocztowych i telekomunikacyjnych, utrzymania czystości, usług informatycznych, usług wydawniczych, usług biurowych;

  • usługi sprzętowe, składowania, dozór mienia, najem, dzierżawa, le­asing operacyjny, obsługa bankowa.

403 „Podatki i opłaty” obejmuje wszelkie podatki i opłaty stanowiące koszty zwykłej działalności operacyjnej, w tym:

    • naliczony podatek od towarów i usług VAT nie do odliczenia, stanowiący koszt jednostki, gdyż nie podlega odliczeniu od podatku należnego, np. VAT od usług gastronomicznych, konsumpcyjnych, usług noclegowych, paliwa od samochodów osobowych;

    • podatek od nieruchomości;

    • opłaty z tytułu wieczystego użytkowania gruntów;

    • opłaty skarbowe, notarialne, sądowe;

    • wpłaty na PFRON;

    • inne podatki na rzecz miasta i gminy od czynności cywilno-prawnych.

404 „Wynagrodzenia” obejmują ogół wynagrodzeń pieniężnych i w naturze (deputaty branżowe) za pracę, przysługujące zarówno pracownikom jednostki gospodarczej, a wynikające z ich stosunku pracy, jak i osobom wykonującym pracę dla tej jednostki na podstawie umowy zlecenie lub umowy o dzieło, a także wynagrodzenia osób wchodzących w skład rady nadzorczej i komisji rewizyjnej nie będących pracownikami spółki lub spółdzielni oraz pracowników zatrudnionych we własnych obiektach działalności socjalnej, bez premii, nagród i wynagrodzeń wypłacanych ze środków funduszy specjalnych, z zysku po opodatkowaniu oraz z nadwyżki finansowej w spółdzielniach.

405 „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” (Świadczenia na rzecz pracowników) obejmują:

  • składki z tytułu ubezpieczeń społecznych obciążające pracodawcę, tj. składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe;

  • składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;

  • odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz świadczenia urlopowe dokonywane w ciężar kosztów działalności jednostki;

  • koszty szkolenia pracowników – kursów, konferencji;

  • świadczenia rzeczowe dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.

406 „Amortyzacja” obejmuje koszty zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, tj. amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, przy czym wyodrębnia się amortyzację nie stanowiącą kosztu uzyskania przychodu wg przepisów o podatku dochodowym, np. od budynków mieszkalnych, części ustalonej od wartości samochodu osobowego lub innego samochodu o dopuszczalnej ładowności nie przekraczającej 500 kg przewyższającej równowartość 20 000 €.

409 „Pozostałe koszty (rodzajowe)” obejmują pozostałe koszty proste takie jak:

  • podróże służbowe, obejmujące koszty przejazdów, noclegów i diet;

  • koszty reprezentacji i reklamy, np. koszty podejmowania delegacji zagranicznych i kontrahentów – upominki, usługi gastronomiczne, usługi noclegowe gości;

  • koszty udziału w targach krajowych i zagranicznych, reklamy w prasie, radiu, telewizji (reklama publiczna);

  • ubezpieczenia majątkowe, opłaty za parkingi, składki na rzecz organizacji, do których przynależność jest obowiązkowa.

Konta kosztów wg rodzajów mogą wykazywać w ciągu roku obrotowego tylko salda Wn, które wyrażają wysokość kosztów poniesionych przez jednostkę. Koszty rodzajowe wraz z wartością sprzedanych towarów i materiałów stanowią koszty działalności operacyjnej w porównawczym rachunku zysków i strat. Na koniec roku obrotowego salda te przenosi się w ciężar konta 860 „Wynik finansowy”.
Drugim podziałem klasyfikacyjnym jest układ kalkulacyjny. Podział kosztów zwykłej działalności operacyjnej w układzie kalkulacyjnym przybiera postać:

          • koszty działalności podstawowej – produkcja, usługi, handel,

          • koszty działalności pomocniczej i socjalnej – usługi dla działalności podstawowej i zarządu oraz na potrzeby bytowe i socjalne pracowników,

          • koszty zarządu związane z organizacją, kierownictwem i obsługą działalności gospodarczej jednostki,

          • koszty sprzedaży ponoszone w związku ze sprzedażą produktów, towarów i materiałów.

Ponadto koszty można sklasyfikować według miejsca powstania, którym jest komórka organizacyjna i wyróżnić:



            • koszty produkcji podstawowej;

            • koszty wydziałowe; koszty wydziałów pomocniczych;

            • koszty zarządu;

            • koszty zakupu;

            • koszty sprzedaży.

W układzie kalkulacyjnym koszty mają charakter kosztów bezpośrednich i pośrednich.



Koszty bezpośrednie to te, których odniesienie wprost na produkty (wyro­by i usługi), materiały czy towary w oparciu o dokumentację źródłową jest moż­liwe, istotne i opłacalne. Na koszty bezpośrednie składają się:

  • materiały bezpośrednie,

  • wynagrodzenia bezpośrednie wraz ze świadczeniami,

  • inne koszty bezpośrednie, np. obróbka obca, koszty przygotowania nowej produkcji,

  • narzędzia i przyrządy specjalne, delegacje służbowe związane z montażem produktów itp.

Do kosztów pośrednich zalicza się te pozycje kosztowe, których odniesienie na produkty (wyroby i usługi), materiały lub towary w oparciu o dokumentację źródłową jest niemożliwe, nieistotne i nieopłacalne. Koszty pośrednie dotyczą kilku lub wszystkich produkowanych wyrobów i usług, a podział tych kosztów wymaga posługiwania się tzw. kluczami rozliczeniowymi kosztów. Koszty pośrednie wstępnie są ujmowane według miejsc ich powstawania, a następnie - zgodnie z obowiązującym prawem bilansowym lub potrzebami decyzyjnymi - rozliczanie na produkty lub wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym je poniesiono. Na koszty pośrednie składają się:

    • koszty pośrednie produktów,

    • koszty zarządu,

    • koszty sprzedaży.

Układ kalkulacyjny kosztów pozwala na ustalenie kosztu wytworzenia produktu. Zgodnie z art. 28 ust 3 ustawy o rachunkowości koszt wytworzenia produktu zawiera:

      • koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem:

        • wartość zużytych materiałów bezpośrednich;

        • koszty pozyskania i przetworzenia bezpośrednio związane z produkcją;

        • inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny;

      • uzasadnioną, odpowiednią do okresu wytwarzania produktu, część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu:

  • zmienne pośrednie koszty produkcji;

  • część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Za normalny poziom wykorzystania zdolności produkcyjnych uznaje się przeciętną, zgodną z oczekiwaniami w typowych warunkach, wielkość produkcji za daną liczbę okresów lub sezonów, przy uwzględnieniu planowych remontów.

Koszt wytworzenia produktu nie obejmuje kosztów:

                • będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych;

                • ogólnego zarządu, nie związanych z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny;

                • magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, z wyjątkiem sytuacji, gdy poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji;

                • kosztów sprzedaży produktów.

Koszty te wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione [Art. 28. ust 3 UoR].

W przypadkach uzasadnionych niezbędnym, długotrwałym przygotowaniem towaru lub produktu do sprzedaży bądź długim okresem wytwarzania produktu, cenę nabycia lub koszt wytworzenia można zwiększyć o koszty obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania zapasu towarów lub produktów w okresie ich przygotowania do sprzedaży bądź wytworzenia i związanych z nimi różnic kursowych, pomniejszone o przychody z tego tytułu [Art. 28. ust 4 UoR]. Nie są to jednak koszty działalności operacyjnej.



Koszty ogólnego zarządu są to koszty pośrednie ponoszone dla funkcjonowania jednostki gospodarczej jako całości. Obejmują dwie grupy kosztów:

  • kosz­ty administracyjno-gospodarcze, związane z utrzymaniem administracji jednostki.

  • koszty ogólnogospodarcze, służące utrzymaniu obiektów zapewniających funkcjonowanie całej jednostki.

Koszty zarządu są kosztami okresu sprawozdawczego, w któ­rym je poniesiono.

Koszty sprzedaży są kosztami pośrednimi, ponoszonymi w związku ze sprze­dażą produktów, towarów i materiałów. Powstają one w zasadzie po wydaniu zapasów z magazynów własnych lub bezpośrednio z produkcji. Do kosztów sprzedaży zalicza się:

  • koszty transportu, załadunku, wyładunku,

  • opakowania,

  • koszty obsługi po­produkcyjnej - koszty napraw gwarancyjnych,

  • koszty zapewnienia zbytu produktów np. reklamy i udziału w targach.

Koszty sprzedaży są kosztami ob­ciążającymi wynik finansowy w okresie, w którym je poniesiono.

Koszty wytworzenia sprzedanych produktów, koszty zarządu i koszty sprze­daży tworzą koszt własny sprzedaży, współmierny z przychodami ze sprzedaży produktów. Można to zapisać w postaci następującego wzoru:

Koszty wytworzenia sprzedanych produktów + koszty zarządu + koszty sprze­daży = koszt własny sprzedanych produktów gotowych
W skład kosztów podstawowej działalności operacyjnej wchodzą jeszcze koszty poniesione na nabycie materiałów i towarów tzn. koszty zakupu.
Pozostałe koszty operacyjne, które nie dotyczą bezpośrednio podstawo­wej działalności jednostki, lecz są związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki [Art. 3 ust 32 UoR], tzn.:

a) z działalnością socjalną i służących rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

b) ze zbyciem środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, a także z utrzymywaniem i zbyciem nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych, zaliczanych do inwestycji,

c) z odpisaniem należności przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem należności o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów,

d) z utworzeniem rezerw, z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi,

e) z odpisami aktualizującymi wartość aktywów, z wyjątkiem odpisów obciążających koszty wytworzenia sprzedanych produktów lub sprzedanych towarów, koszty sprzedaży lub koszty finansowe,

f) z odszkodowaniami, karami i grzywnami,

g) z przekazaniem nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywów, w tym także środków pieniężnych na inne cele niż nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych [Art. 3 ust 32 UoR],

ale również z:


  • odpisem amortyzacyjnym od wartości firmy,

  • zaniechaniem lub zawieszeniem pewnego rodzaju działalności, w tym produkcji i remontów,

  • ujemnymi skutkami postępowania upadłościowego, układowego, naprawcze­go lub ugody bankowej (na wniosek dłużnika jednostki),

  • likwidacją i nieplanowymi odpisami amortyzacyjnymi (umorzeniowymi) środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych,

  • kosztami odpisanych inwestycji, które nie dały zamierzonego efektu gospodarczego.

Porównanie pozostałych kosztów operacyjnych z pozostałymi przychodami operacyjnymi razem z wynikiem ze sprzedaży umożliwia ustalenie zysku lub straty na działalności operacyjnej (wyniku finansowego na działalności operacyjnej).
Koszty finansowe to poniesione koszty operacji finansowych, w tym:

  • koszty zbycia inwestycji,

  • odsetki i prowizje od zaciągniętych kredytów i pożyczek, jeżeli nie dotyczą środków trwałych w budowie lub zakupu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych,

  • opłaty odsetkowe z tytułu leasingu finansowego,

  • odsetki lub dyskonto od wyemitowanych przez jednostkę obligacji,

  • odpisy aktualizujące wartość inwestycji, w tym papierów wartościowych i udziałów,

  • odsetki z tytułu zwłoki w zapłacie zobowiązań,

  • dyskonto przy sprzedaży obcych czeków, weksli i papierów wartościowych,

  • rezerwy tworzone na pewne lub prawdopodobne straty z tytułu operacji finansowych będących w toku,

  • nadwyżkę kosztów emisji akcji ponad różnicę między wartością emisyjną akcji a ich wartością nominalną,

  • ujemne różnice kursowe powstałe przy wycenie w walutach obcych.

Porównanie kosztów finansowych z przychodami finansowymi razem z wynikiem na działalności operacyjnej umożliwia ustalenie zysku lub straty na działalności gospodarczej (wyniku finansowego na działalności gospodarczej).
Straty nadzwyczajne to koszty powstające na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i nie związane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia [Art. 3 ust 33 UoR], jako ujemne skutki tych zdarzeń. Do strat nadzwyczajnych zaliczamy wartość utraconych składników aktywów na skutek zdarzeń losowych.

Porównanie zysków nadzwyczajnych ze stratami nadzwyczajnymi razem z wynikiem na działalności gospodarczej umożliwia ustalenie zysku lub straty brutto (wyniku finansowego brutto).

Dla uzupełnienia należy przedstawić jeszcze następujące podziały klasyfikacyjne kosztów:

Podział kosztów wg ich struktury wewnętrznej:


        • koszty proste – składające się z jednego rodzaju kosztów;

        • koszty złożone – obejmujące kilka rodzajów kosztów np. koszty własnych usług transportowych, w skład których wchodzi amortyzacja taboru samochodowego, zużycie paliwa, płace kierowców, składki pracodawcy do ZUS.


Klasyfikacja kosztów według stopnia zależności od wielkości produkcji:

              • koszty stałe – kształtują się na tym samym poziomie niezależnie od wielkości produkcji, np. amortyzacja budynków, koszty oświetlenia, ogrzewania np. hali produkcyjnej;

              • koszty zmienne – kształtują się w określonej proporcji do wielkości wytworzonej produkcji, np. zużycie surowców, opakowań bezpośrednio związanych z produktem, koszty paliwa technologicznego.


Klasyfikacja kosztów wg związku z osiąganymi przychodami wg przepisów o podatku dochodowym:

                  • koszty uzyskania przychodów KUP – ponoszone przez jednostkę na działalność w celu uzyskania przychodów, np. odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, czyli odpisy amortyzacyjne w granicach określonych przepisami, zużycie materiałów do produkcji wyrobów;

                  • wydatki i koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów – obejmują m. in. wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli środki te podlegają odpisom amortyzacyjnym z tytułu zużycia, wydatki na wykup obligacji, kary i grzywny wraz z odsetkami, koszty reprezentacji i reklamy niepublicznej.

Omówione przychody i koszty stanowią elementy wyniku finansowego. Przy ustalaniu wyniku finansowego muszą być uwzględnione także obowiązkowe jego obciążenia, obejmujące w większości jednostek gospodarczych podatek dochodowy. Innymi obciążeniami obowiązkowymi wyniku finansowego są wpłaty z zy­sku spółek Skarbu Państwa oraz przedsiębiorstw państwowych. Porównanie okre­ślonej grupy elementów wyniku finansowego umożliwia ustalenie różnych poziomów wyniku finansowego.

Wynik finansowy jest to wyrażony w mierniku pieniężnym rezultat działalności jednostki gospodarczej, osiągnięty w pewnym okresie, przy czym wynik ten może być do­datni (zysk bilansowy) lub ujemny (strata bilansowa). Wysokość wyniku finan­sowego netto zależy od:



  • wyniku ze sprzedaży;

  • wyniku na działalności operacyjnej;

  • wyniku na działalności gospodarczej;

  • strat i zysków nadzwyczajnych;

  • obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego;

Wynik ze sprzedaży ustala się jako różnicę między przychodami ze sprze­daży a kosztami ich osiągnięcia. Wynik ze sprzedaży jest korygowany o pozostałe przy­chody i koszty operacyjne i w efekcie ustala się wynik na działalności opera­cyjnej. Po uwzględnieniu przychodów i kosztów finansowych otrzymuje się wy­nik na działalności gospodarczej, który może się zmienić pod wpływem zysków i strat nadzwyczajnych. Po ich doliczeniu lub odliczeniu otrzymuje się wynik brutto, od którego odejmuje się obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego i uzyskuje się wówczas wynik finansowy netto.
Tabela 2. Elementy wyniku finansowego
Przychody ze sprzedaży Zysk/strata ze sprzedaży

- Koszty zwykłej działalności operacyjnej

+

Pozostałe przychody operacyjne ­ Zysk/strata na działalności operacyjnej



- Pozostałe koszty operacyjne

+

Przychody finansowe Zysk/strata na działalności gospodarczej



- Koszty finansowe

+

Zyski nadzwyczajne­ Zysk/strata brutto



- Straty nadzwyczajne

-

Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego Zysk/strata netto


Źródło: opracowanie własne.



  1   2


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna