2. Aktywa i pasywa Aktywa



Pobieranie 301,36 Kb.
Strona1/2
Data25.06.2018
Rozmiar301,36 Kb.
  1   2

2. Aktywa i pasywa

Aktywa to kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych [Art. 3. pkt 12 UoR].

Stwierdzenie: aktywa powstały w wyniku przeszłych zdarzeń oznacza, że jednostka jest w posiadaniu dokumentu księgowego potwierdzającego zdarzenie gospodarcze związane ze wzrostem stanu aktywów, np. nabyciem majątku, darowizną, przyjęciem w formie aportu.


Cechy charakterystyczne aktywów:

              • Sprawowanie kontroli przez podmiot gospodarczy nad składnikiem aktywów (jednostka gospodarcza dysponująca składnikiem aktywów zarówno ponosi ryzyko związane z utratą jego technicznej przydatności lub zmniejszeniem osiąganego z niego zwrotu, spowodowanego zmianą warunków ekonomicznych, jak również osiąga korzyści w postaci zysków lub wzrostu wartości składnika aktywów;

              • Pochodzenie z przeszłych operacji gospodarczych takich jak zakup, produkcja, darowizna;

              • Źródło korzyści ekonomicznych w przyszłości;

              • Wiarygodnie określona wartość;

W bilansie aktywa jednostki są uporządkowane według rosnącej płynności i dzielą się na:



  • Aktywa trwałe – o okresie ekonomicznej użyteczności powyżej 1 roku,

Aktywa trwałe to aktywa jednostki, które nie są zaliczane do aktywów obrotowych, o których mowa w art. 3 pkt 18 [Art. 3. pkt 13 UoR].

  • Aktywa obrotowe – o okresie ekonomicznej użyteczności poniżej 1 roku.


Klasyfikacja aktywów trwałych zgodna z bilansem:

A. Aktywa trwałe

I. Wartości niematerialne i prawne - nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki, a w szczególności [Art. 3. pkt 14 UoR]:

  1. autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje,

  2. prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych,

  3. know-how,

Know-how, tj. w języku polskim “wiedzieć jak”, stanowi zbiór uzyskanych informacji związanych z wiedzą w zakresie przemysłu, handlu, nauki, organizacji i zarządzania jednostką gospodarczą, a także kontaktami z klientami (posiadanie bazy klientów).

  1. nabyta wartość firmy goodwill,

Wartość firmy stanowi różnicę między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto [Art. 33. pkt 4 UoR]. Przykładowo załóżmy, że nabywamy za 1 200 000 zł spółkę „Gruba Kaśka”, zlokalizowaną przy Placu Bankowym, której majątek został wyceniony przez rzeczoznawcę majątkowego na 1 000 000 zł. Wówczas nadwyżka ceny nabycia ponad niższą od niej wartość godziwą przejętych aktywów netto, tj. 200 000 zł, stanowi dodatnią wartość firmy goodwill, odzwierciedlającą renomę spółki, jej dobrą pozycję na rynku, markę, łatwość sprzedaży wyrobów gotowych, popularność wśród konsumentów.

  1. koszty zakończonych prac rozwojowych.

Koszty zakończonych (pozytywnie) prac rozwojowych odzwierciedlają nakłady poniesione na prace badawcze i rozwojowe prowadzone na własne potrzeby, związane z przygotowaniem nowej linii produkcyjnej lub prototypu wyrobu gotowego bądź urządzenia i zakończone pozytywnym rezultatem przed podjęciem produkcji, tzn. niską wadliwością wytwarzanych nowych wyrobów gotowych, która nie spowoduje nadmiernych wydatków na naprawy gwarancyjne.

    1. Koszty zakończonych prac rozwojowych

    2. Wartość firmy

    3. Inne wartości niematerialne i prawne

Inne wartości niematerialne i prawne obejmują autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, także na oprogramowanie komputerowe, w tym programy finansowo-księgowe, handlowe, projektowe itp., koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych.

    1. Zaliczki na wartości niematerialne i prawne

Zaliczki na wartości niematerialne i prawne obejmują poniesione nakłady pieniężne na wartości niematerialne i prawne, które jeszcze nie zostały otrzymane.

W przypadku wartości niematerialnych i prawnych oddanych do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, wartości niematerialne i prawne zalicza się do aktywów trwałych jednej ze stron umowy, zgodnie z warunkami określonymi w ust. 4.



II. Rzeczowe aktywa trwałe


1. Środki trwałe - rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności [Art. 3. pkt 15 UoR]:

  1. nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu,

  2. budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,

  3. maszyny, urządzenia,

  4. środki transportu,

  5. inne rzeczy,

  6. ulepszenia w obcych środkach trwałych,

  7. inwentarz żywy.

  1. grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu)

  2. budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej

obejmujące nieruchomości wykorzystywane w prowadzonej przez jednostkę gospodarczą działalności gospodarczej: handlowej, produkcyjnej lub usługowej lub stanowiące siedzibę jednostki gospodarczej, ale także wiaty.

  1. urządzenia techniczne i maszyny

obejmujące np. komputery, telefony, faxy, drukarki, kserokopiarki czy maszyny i urządzenia produkcyjne.

d) środki transportu

  1. inne środki trwałe

obejmujące meble, wykładzinę itp. użytkowane przez jednostkę gospodarczą przez okres dłuższy niż rok.

Środki trwałe oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze zalicza się do aktywów trwałych jednej ze stron umowy, zgodnie z warunkami określonymi w Art. 3. ust. 4 UoR.



2. Środki trwałe w budowie - zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia już istniejącego środka trwałego [Art. 3. pkt 16 UoR].

Przykładowo ruina nieruchomości bez podłóg, drzwi, okien, niezdatna do użytkowania stanowi środki trwałe w budowie do czasu zakończenia modernizacji i przyjęcia jej do użytkowania.



3. Zaliczki na środki trwałe w budowie

Zaliczki na środki trwałe w budowie obejmują poniesione nakłady pieniężne na środki trwałe w budowie, które jeszcze nie zostały otrzymane.



III. Należności długoterminowe

Wszelkie kwoty pieniężne i ekwiwalenty rzeczowe, jakie są winne jednostce podmioty zewnętrzne o terminie płatności powyżej 1 roku.



    1. Od jednostek powiązanych

    2. Od pozostałych jednostek

Jednostki powiązane to grupa jednostek obejmująca jednostkę dominującą lub znaczącego inwestora, jednostki zależne, współzależne i stowarzyszone [Art. 3. pkt 43 UoR]. Jednostka zależna to spółka handlowa, kontrolowana przez jednostkę dominującą [Art. 3. pkt 39 UoR]. Jednostka współzależna to spółka handlowa lub inna jednostka, która jest współkontrolowana przez jednostkę dominującą lub znaczącego inwestora i innych udziałowców lub wspólników na podstawie statutu, umowy spółki lub umowy zawartej na okres dłuższy niż rok [Art. 3. pkt 40 UoR]. Jednostka stowarzyszona to spółka handlowa, na którą znaczący inwestor wywiera znaczący wpływ [Art. 3. pkt 41 UoR].

Należności długoterminowe obejmują należności handlowe dochodzone na drodze sądowej, ustalone do spłaty w ratach, akcje pracownicze płacone ratalnie w dłuższym okresie czasu.



IV. Inwestycje długoterminowe

Inwestycje - aktywa nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach), czynszów z najmu lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz zostały nabyte w celu osiągnięcia tych korzyści. W przypadku zakładów ubezpieczeń przez inwestycje rozumie się lokaty [Art. 3. pkt 17 UoR].

1. Nieruchomości

2. Wartości niematerialne i prawne

O zaklasyfikowaniu nieruchomości lub wartości niematerialnych i prawnych do inwestycji przesądza cel nabycia, tzn. nabycie w celu czerpania zysków z najmu, dzierżawy itp. a nie do użytkowania na własne potrzeby jednostki gospodarczej bądź prowadzenia działalności gospodarczej.



3. Długoterminowe aktywa finansowe

a) w jednostkach powiązanych

- udziały lub akcje

dające prawo głosu podczas zgromadzenia wspólników lub akcjonariuszy.



- inne papiery wartościowe

- udzielone pożyczki

obejmujące raty przypadające do spłaty przez naszych dłużników w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego.



- inne długoterminowe aktywa finansowe

b) w pozostałych jednostkach

- udziały lub akcje

- inne papiery wartościowe

- udzielone pożyczki

- inne długoterminowe aktywa finansowe

Inne długoterminowe aktywa finansowe obejmują jednostki uczestnictwa w Funduszach Inwestycyjnych, czeki obce o terminie wykupu powyżej 12 miesięcy.



4. Inne inwestycje długoterminowe

V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

  1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego odzwierciedlają przyszłe korzyści spółki, wynikające z przyszłych oszczędności podatkowych spółki, tj. płacenia w przyszłości niższych podatków niż wynikające z bieżącej działalności spółki, np. na skutek zrealizowania się ujemnych różnic kursowych z wyceny bilansowej przy spłacie kredytu.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego, w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia, ustalonej przy uwzględnieniu zasady ostrożności [Art. 37 pkt 4 UoR].



2. Inne rozliczenia międzyokresowe

Inne długoterminowe rozliczenia międzyokresowe obejmują nakłady do rozliczenia w czasie, stanowiące koszty przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności, np. polisy ubezpieczeniowe lub prenumeraty na okres powyżej 12 miesięcy.



B. Aktywa obrotowe

Aktywa obrotowe - część aktywów jednostki [Art. 3. pkt 18 UoR], które w przypadku:

a) aktywów rzeczowych - są przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności, jeżeli trwa on dłużej niż 12 miesięcy,

b) aktywów finansowych - są płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia, albo stanowią aktywa pieniężne,

c) należności krótkoterminowych - obejmują ogół należności z tytułu dostaw i usług oraz całość lub część należności z innych tytułów niezaliczonych do aktywów finansowych, a które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego,

d) rozliczeń międzyokresowych - trwają nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.



I. Rzeczowe aktywa obrotowe

Rzeczowe aktywa obrotowe [Art. 3. pkt 19 UoR] - materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby, wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi) zdatne do sprzedaży lub w toku produkcji, półprodukty oraz towary nabyte w celu odprzedaży w stanie nieprzetworzonym.



I. Zapasy

1. Materiały

Materiały są zużywane jednorazowo lub w jednym cyklu produkcyjnym, przenoszą swoją wartość na wytworzone wyroby gotowe.



2. Półprodukty i produkty w toku

3. Produkty gotowe

4. Towary

Towary są składnikiem majątku nabytym w celu odsprzedaży z zyskiem. Grunty odsprzedane w okresie krótszym niż 1 rok są także zaliczane do towarów.



5. Zaliczki na dostawy

Zaliczki na dostawy obejmują poniesione wydatki na poczet przyszłych dostaw materiałów lub towarów, których jeszcze jednostka nie otrzymała, tzw. dostawy w drodze.



II. Należności krótkoterminowe

1. Należności od jednostek powiązanych

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

- do 12 miesięcy

- powyżej 12 miesięcy

b) inne

2. Należności od pozostałych jednostek

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

- do 12 miesięcy

- powyżej 12 miesięcy

b) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń

obejmują nadpłaty podatku dochodowego, składek ubezpieczeniowych lub podatek od towarów i usług VAT do zwrotu oraz nieotrzymane, a należne dotacje.



c) inne

Inne należności obejmują należności od pracowników z tytułu wypłaconych zaliczek itp.



d) dochodzone na drodze sądowej

obejmujące roszczenia



III. Inwestycje krótkoterminowe

Aktywa finansowe [Art. 3. pkt 24 UoR] - aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach.

1. Krótkoterminowe aktywa finansowe

a) w jednostkach powiązanych

- udziały lub akcje

- inne papiery wartościowe

- udzielone pożyczki

obejmujące raty przypadające do spłaty przez naszych dłużników w okresie do roku czasu od dnia bilansowego oraz należne odsetki od pożyczek.



- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

b) w pozostałych jednostkach

- udziały lub akcje

- inne papiery wartościowe

- udzielone pożyczki

- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

Instrumenty finansowe - kontrakty, które powodują powstanie aktywów finansowych u jednej ze stron i zobowiązania finansowego albo instrumentu kapitałowego u drugiej ze stron pod warunkiem, że z kontraktu zawartego między dwiema lub więcej stronami jednoznacznie wynikają skutki gospodarcze, bez względu na to, czy wykonanie praw lub zobowiązań wynikających z kontraktu ma charakter bezwarunkowy albo warunkowy.

Do instrumentów finansowych nie zalicza się [Art. 3. pkt 23 UoR] w szczególności:

  1. rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego,

  2. umów o gwarancje finansowe, które ustalają wykonanie obowiązków z tytułu udzielonej gwarancji, w formie zapłacenia kwot odpowiadających stratom poniesionym przez beneficjenta na skutek niespłacenia wierzytelności przez dłużnika w wymaganym terminie,

  3. umów o przeniesienie praw z papierów wartościowych w okresie pomiędzy terminem zawarcia i rozliczenia transakcji, gdy wykonanie tych umów wymaga wydania papierów wartościowych w określonym terminie, również wtedy, gdy przeniesienie tych praw następuje w formie zapisu na rachunku papierów wartościowych, prowadzonym przez podmiot upoważniony na podstawie odrębnych przepisów,

  4. aktywów i zobowiązań z tytułu programów, z których wynikają udziały pracowników oraz innych osób związanych z jednostką w jej kapitałach,

  5. umów połączenia spółek, z których wynikają obowiązki określone w art. 44b ust. 9 UoR.

Instrumenty kapitałowe [Art. 3. pkt 26 UoR] - kontrakty, z których wynika prawo do majątku jednostki, pozostałego po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wszystkich wierzycieli, a także zobowiązanie się jednostki do wyemitowania lub dostarczenia własnych instrumentów kapitałowych, a w szczególności udziały, opcje na akcje własne lub warranty.

c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

Aktywa pieniężne [Art. 3. pkt 25 UoR] - aktywa w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz. Do aktywów pieniężnych zalicza się również inne aktywa finansowe, w tym w szczególności naliczone odsetki od aktywów finansowych. Jeżeli aktywa te są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty), to na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych zalicza się je do środków pieniężnych, chyba że ujmuje się je w przepływach z działalności inwestycyjnej.

- środki pieniężne w kasie i na rachunkach

- inne środki pieniężne

Inne środki pieniężne obejmują czeki i weksle obce wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich wystawienia.



- inne aktywa pieniężne

Inne aktywa pieniężne obejmują naliczone memoriałowo odsetki od innych aktywów finansowych



2. Inne inwestycje krótkoterminowe

IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe obejmują rozliczenia międzyokresowe czynne, tj. nakłady do rozliczenia w czasie, stanowiące koszty przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności, np. polisy ubezpieczeniowe lub prenumeraty na okres do 12 miesięcy.


Aktywa netto [Art. 3. pkt 29 UoR] - aktywa jednostki pomniejszone o zobowiązania, odpowiadające wartościowo kapitałowi (funduszowi) własnemu.
Na poniższym rysunku nr 2 przedstawiono klasyfikację pasywów.
Rysunek 2. Klasyfikacja aktywów.

Aktywa


Aktywa pieniężne

Aktywa trwałe Aktywa obrotowe Rozliczenia międzyokresowe

krótkoterminowe

Aktywa rzeczowe Aktywa finansowe Należności

Aktywa trwałe

Wartości Rzeczowe Należności Inwestycje Długoterminowe

niematerialne aktywa trwałe długoterminowe długoterminowe rozliczenia i prawne międzyokresowe


Źródło: opracowanie własne.
Pasywa to źródła finansowania, pochodzenia majątku jednostki. W bilansie pasywa jednostki są uporządkowane według rosnącej wymagalności zwrotu. Na przykład źródłem finansowania samochodu może być kredyt bankowy, źródłem zakupu maszyny – kapitał własny, a źródłem zakupu materiałów kredyt kupiecki.
A. Kapitał (fundusz) własny

Kapitały (fundusze) własne stanowią równowartość składników majątkowych wniesionych na stałe do jednostki gospodarczej przez jej właścicieli oraz wypracowanych przez samą jednostkę podczas jej działalności z części zysku. Kapitały własne są roszczeniem właścicieli do aktywów firmy po odjęciu kwoty zobowiązań, czyli do aktywów netto.



I. Kapitał (fundusz) podstawowy

Kapitał podstawowy (zakładowy) jest przekazywany bezterminowo przez właścicieli, tzn. właściciele nie mogą żądać jego zwrotu w normalnych warunkach.



II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)

Należne wpłaty na kapitał podstawowy obejmują zadeklarowane, ale nie wniesione wpłaty na poczet kapitału własnego.



III. Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna)

Kapitał podstawowy musi być wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego KRS. Zwiększenie kapitału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością może nastąpić poprzez przyjęcie nowego udziałowca lub ustanowienie dopłat do kapitału. Zwiększenie kapitału w spółce akcyjnej może nastąpić w wyniku emisji akcji, przy czym kapitał jest podwyższany do wartości nominalnej.



IV. Kapitał (fundusz) zapasowy

Kapitał zapasowy (kapitał samofinansowania) jest tworzony z części wygospodarowanego zysku, dopłat udziałowców w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością bez wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRSu), a w spółce akcyjnej powstaje z agio, tj. różnicy miedzy ceną emisyjną a ceną nominalną akcji. Kapitał zapasowy jest przeznaczany na pokrycie ponoszonych strat. Poza kapitałem zapasowym, również kapitał podstawowy może pokryć straty. Jednakże uszczuplenie kapitału podstawowego o 1/3 stawia jednostkę w stan likwidacji. Kapitał zapasowy jest obowiązkowy tylko w spółce akcyjnej.



V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny

Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny powstaje na skutek przeprowadzonej aktualizacji wyceny wartości środków trwałych i inwestycji długoterminowych, na przykład przy przeszacowaniu wartości środków trwałych na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów w warunkach hiperinflacji bądź przy wycenie nieruchomości inwestycyjnych według wartości godziwej zgodnie z MSR 40 Nieruchomości inwestycyjne.



VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe

Kapitał rezerwowy jest odkładany na rozwój jednostki. Tworzenie kapitału rezerwowego jest fakultatywne. W spółkach akcyjnych źródłem jego powstania są:



    • Wartość akcji własnych w cenie nabycia przeznaczonych do sprzedaży,

    • Wartość nominalna akcji własnych uzyskanych nieodpłatnie lub opłaconych z zysku przeznaczonych do umorzenia drogą obniżenia kapitału własnego.

VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych

Zysk (strata) z lat ubiegłych obejmuje niepodzielone zyski lub niepokryte straty za lata ubiegłe, tzn. wyniki finansowe netto, które jednostka ustaliła w latach poprzednich, ale nie zdążyła ich rozdzielić albo pokryć. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego następuje na koniec kwietnia bądź koniec września w przypadku poddania sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta. Ponieważ dodatni wynik finansowy może zostać podzielony, a strata finansowa może zostać pokryta dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, więc na dzień bilansowy osiągnięte wyniki finansowe często pozostają niepodzielone lub niepokryte i wykazywane są w pozycji: zysk (strata) z lat ubiegłych.



VIII. Zysk (strata) netto

Wynik finansowy wygenerowany na dzień bilansowy, tj. na ogół na 31 grudnia, który

został ustalony na podstawie wyników danego roku;

IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – kapitał obcy

Zobowiązanie [Art. 3. pkt 20 UoR] - to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki. Zobowiązania to kwoty, które podmiot gospodarczy jest winien dostawcom, kredytodawcom i pożyczkodawcom, budżetowi państwa czy pracownikom.

Rezerwy [Art. 3. pkt 21 UoR] - zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne, a nawet prawdopodobieństwo wystąpienia samego zdarzenia nie jest pewne. Nie wolno tworzyć rezerw na zdarzenia, które jeszcze nigdy nie wystąpiły. Rezerwy są tworzone na:


    • pewne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązania, w tym na straty z transakcji gospodarczych np. z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego,

    • przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli jednostka jest zobowiązana do jej przeprowadzenia lub zawarto w tej sprawie wiążące umowy, zaś plany restrukturyzacji pozwalają w sposób wiarygodny określić ich wartość.


I. Rezerwy na zobowiązania

  1. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego tworzy się w wysokości kwoty podatku dochodowego, wymagającej w przyszłości zapłaty, w związku z występowaniem dodatnich różnic przejściowych, to jest różnic, które spowodują zwiększenie podstawy obliczenia podatku dochodowego w przyszłości [Art. 37 pkt 5 UoR].

Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego odzwierciedla wyższe przyszłe obciążenia spółki z tytułu podatku dochodowego, tj. płacenie w przyszłości wyższych podatków niż wynikające z bieżącej działalności spółki, np. na skutek zrealizowania się dodatnich różnic kursowych z wyceny bilansowej przy spłacie kredytu.



2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne pracowników

- długoterminowa

- krótkoterminowa

Rezerwa na świadczenia emerytalne obciąża od pierwszego dnia zatrudnienia pracownika koszty podstawowej działalności.



3. Pozostałe rezerwy

- długoterminowe

- krótkoterminowe

Pozostałe rezerwy są tworzone na naprawy gwarancyjne oraz badanie sprawozdania finansowego.



II. Zobowiązania długoterminowe

Zobowiązania długoterminowe są to zobowiązania o terminie spłaty powyżej jednego roku.



1. Wobec jednostek powiązanych

2. Wobec pozostałych jednostek

a) kredyty i pożyczki

obejmujące raty wymagane do spłaty przez nas w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego.



b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

obejmujące zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji, tzn. płatności z tytułu wykupu obligacji wymagane w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego.



c) inne zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe [Art. 3. pkt 27 UoR]- zobowiązania jednostki do wydania aktywów finansowych albo do wymiany instrumentu finansowego z inną jednostką, na niekorzystnych warunkach. Zobowiązanie finansowe może być spłacane gotówką, czekiem, wekslem lub określonym papierem wartościowym, w którego posiadaniu jest jednostka np. akcją lub udziałami w obcych podmiotach.

d) inne

III. Zobowiązania krótkoterminowe

Zobowiązania krótkoterminowe [Art. 3. pkt 22 UoR] - ogół zobowiązań z tytułu dostaw i usług, a także całość lub ta część pozostałych zobowiązań, które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego.

1. Wobec jednostek powiązanych

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

- do 12 miesięcy

- powyżej 12 miesięcy

b) inne

2. Wobec pozostałych jednostek

a) kredyty i pożyczki

obejmujące raty wymagane do spłaty przez nas w okresie do roku czasu od dnia bilansowego oraz naliczone odsetki od kredytu lub pożyczki.



b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

obejmujące zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji, tzn. płatności z tytułu wykupu obligacji wymagane w okresie do roku czasu od dnia bilansowego oraz naliczone odsetki od wyemitowanych obligacji.



c) inne zobowiązania finansowe

d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

- do 12 miesięcy

- powyżej 12 miesięcy

Zobowiązania „zwykłe”, handlowe, z tytułu dostaw i usług, wynikają z zawartej umowy kupna, która polega na faktycznym dostarczeniu nabywcy przedmiotu transakcji, czyli nabyciu towarów, usług, wyrobów gotowych lub innych składników niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej.



e) zaliczki otrzymane na dostawy

f) zobowiązania wekslowe – z tytułu własnych weksli

g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń

obejmują zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług VAT wobec Urzędu Skarbowego, składek ubezpieczeniowych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z tytułu cła wobec Urzędu Celnego.



h) z tytułu wynagrodzeń

i) inne

Inne zobowiązania obejmują zobowiązania wobec pracowników z tytułu delegacji, tj. poleceń wyjazdu służbowego, z tytułu wydatków służbowych itp.

Zobowiązania warunkowe [Art. 3. pkt 28 UoR] - obowiązek wykonania świadczeń, których powstanie jest uzależnione od zaistnienia określonych zdarzeń.

3. Fundusze specjalne

Do funduszy specjalnych zalicza się Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych oraz Fundusz Nagród i Premii przyznawanych pracownikom z osiągniętego zysku.



IV. Rozliczenia międzyokresowe

1. Ujemna wartość firmy

Jeżeli cena nabycia jednostki lub zorganizowanej jej części jest niższa od wartości godziwej przejętych aktywów netto, to różnica stanowi ujemną wartość firmy [Art. 33. pkt 4 UoR]. Nadwyżkę wartości godziwej aktywów netto spółki przejętej nad ceną przejęcia, czyli ujemną wartość firmy, do wysokości nieprzekraczającej wartości godziwej nabytych aktywów trwałych, z wyłączeniem długoterminowych aktywów finansowych notowanych na regulowanych rynkach, jednostka zalicza do rozliczeń międzyokresowych przychodów przez okres będący średnią ważoną okresu ekonomicznej użyteczności nabytych i podlegających amortyzacji aktywów. Ujemna wartość firmy w wysokości przekraczającej wartość godziwą aktywów trwałych, z wyłączeniem długoterminowych aktywów finansowych notowanych na regulowanych rynkach, zaliczana jest do przychodów na dzień połączenia. Ujemną wartość firmy odpisuje się w pozostałe przychody operacyjne do wysokości, w jakiej dotyczy oszacowanych w sposób wiarygodny przyszłych strat i kosztów, ustalonych przez spółkę przejmującą na dzień połączenia. Odpis ten następuje w tym okresie sprawozdawczym, w którym straty i koszty wpływają na wynik finansowy. Jeżeli straty i koszty te nie zostały poniesione w uprzednio przewidywanych okresach sprawozdawczych, to dotyczącą ich ujemną wartość firmy odpisuje się w wyżej podany sposób [Art. 44b. ust 11, 12 UoR].



2. Inne rozliczenia międzyokresowe

      • długoterminowe

      • krótkoterminowe

Inne rozliczenia międzyokresowe obejmują bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów oraz rozliczenia międzyokresowe przychodów. Przykładem biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów są faktury za zużycie energii elektrycznej w grudniu, wystawione w następnym roku obrotowym, np. w styczniu. Natomiast przykładem rozliczeń międzyokresowych przychodów są otrzymane przedpłaty na poczet przyszłych dostaw towarów lub usług, które do czasu wykonania dostawy towarów lub usług stanowią przychody bilansowe, a po wykonaniu dostawy towarów lub usług stają się przychodami rachunkowymi, wpływającymi na wynik finansowy.

Jednostki dokonują biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy, wynikających w szczególności:

1) ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów jednostki, a kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny,

2) z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń wobec nieznanych osób, których kwotę można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku [Art. 39 pkt 4 UoR].

Rozliczenia międzyokresowe przychodów, dokonywane z zachowaniem zasady ostrożności, obejmują w szczególności:

1) równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów środków z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych,

2) środki pieniężne otrzymane na sfinansowanie nabycia lub wytworzenia środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie oraz prac rozwojowych, jeżeli stosownie do innych ustaw nie zwiększają one kapitałów (funduszy) własnych.

3) źródła pochodzenia przyjętych nieodpłatnie, w tym także w drodze darowizny, środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

4) w przypadku banków - należne odsetki od należności zagrożonych - do czasu ich otrzymania lub odpisania.

Zaliczone do rozliczeń międzyokresowych przychodów kwoty zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne, równolegle do odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środków trwałych lub kosztów prac rozwojowych sfinansowanych z tych źródeł [Art. 41 UoR].


Na poniższym rysunku nr 3 przedstawiono klasyfikację pasywów.
Rysunek 3. Klasyfikacja pasywów.
Pasywa


Kapitały (fundusze) własne Zobowiązania (kapitały obce)
Kapitały podstawowe Kapitały uzupełniające Zobowiązania „zwykłe”

(wymagane przy zakładaniu podmiotu) (tworzone z zysku)


Kapitał zakładowy Kapitał rezerwowy (zapasowy) Zobowiązania finansowe

Fundusz założycielski Fundusz przedsiębiorstwa Rezerwy

Fundusz udziałowy spółdzielni Fundusz zasobowy Zobowiązania

warunkowe



Źródło: opracowanie własne.
W poniższej tabeli nr 3 przedstawiono charakterystykę kapitałów (funduszy) podstawowych i uzupełniających.
Tabela 3. Kapitały (fundusze) podstawowe i uzupełniające

Forma prawna

Kapitał (fundusz) podstawowy

Kapitał (fundusz) uzupełniający

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością



Kapitał zakładowy

- co najmniej 50 000 PLN

- udziały o równej / nierównej wartości

- wartość nominalna udziału 500 PLN

- udziały nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej


Kapitał zapasowy

- tworzony dobrowolnie z zysku netto

- jeżeli udział obejmowany jest po wartości wyższej od wartości nominalnej, to nadwyżkę przelewa się na kapitał zapasowy

- tworzony z uchwalonych dopłat wspólników



Spółka akcyjna

Kapitał zakładowy

- co najmniej 500 000 PLN

- akcje o równej wartości nominalnej

- wartość nominalna akcji  0,01 PLN

- akcje nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej

- jeżeli akcje obejmowane są po cenie wyższej od wartości nominalnej, to nadwyżka powinna być wniesiona w całości przed zarejestrowaniem spółki

- akcje obejmowane za wkłady pieniężne powinny być opłacone przed zarejestrowaniem spółki co najmniej w ¼ ich wartości nominalnej


Kapitał zapasowy

na jego podwyższenie przeznacza się:

- obowiązkowo co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej 1/3 kapitału zakładowego

- nadwyżki osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej



Spółka komandytowa

Kapitał zakładowy

- co najmniej 50 000 PLN






Przedsiębiorstwo państwowe

Fundusz założycielski

- równowartość majątku wniesionego przez Skarb Państwa



Fundusz przedsiębiorstwa

- tworzony z zysku netto



Spółdzielnia

Fundusz udziałowy

- równowartość wniesionych udziałów



Fundusz zasobowy

- tworzony z zysku netto



Źródło: opracowanie własne.
W poniższej tabeli nr 4 przedstawiono układ bilansu podmiotów gospodarczych z wyłączeniem banków i ubezpieczycieli.

Tabela 4. Układ bilansu spółki (Bilans jednostek z wyłączeniem banków i ubezpieczycieli).


Aktywa

01.01.2007

31.12.2007

A. Aktywa trwałe

 

 

I. Wartości niematerialne i prawne

 

 

1. Koszty zakończonych prac rozwojowych

 

 

2. Wartość firmy

 

 

3. Inne wartości niematerialne i prawne

 

 

4. Zaliczki na wartości niematerialne i prawne

 

 

II. Rzeczowe aktywa trwałe

 

 

1. Środki trwałe

 

 

a) grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu)

 

 

b) budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej

 

 

c) urządzenia techniczne i maszyny

 

 

d) środki transportu

 

 

e) inne środki trwałe

 

 

2. Środki trwałe w budowie

 

 

3. Zaliczki na środki trwałe w budowie

 

 

III. Należności długoterminowe

 

 

1. Od jednostek powiązanych

 

 

2. Od pozostałych jednostek

 

 

IV. Inwestycje długoterminowe

 

 

1. Nieruchomości

 

 

2. Wartości niematerialne i prawne

 

 

3. Długoterminowe aktywa finansowe

 

 

a) w jednostkach powiązanych

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne długoterminowe aktywa finansowe

 

 

b) w pozostałych jednostkach

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne długoterminowe aktywa finansowe

 

 

4. Inne inwestycje długoterminowe

 

 

V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

 

 

1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

 

 

2. Inne rozliczenia międzyokresowe

 

 

B. Aktywa obrotowe

 

 

I. Zapasy

 

 

1. Materiały

 

 

2. Półprodukty i produkty w toku

 

 

3. Produkty gotowe

 

 

4. Towary

 

 

5. Zaliczki na dostawy

 

 

II. Należności krótkoterminowe

 

 

1. Należności od jednostek powiązanych

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) inne

 

 

2. Należności od pozostałych jednostek

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń

 

 

c) inne

 

 

d) dochodzone na drodze sądowej

 

 

III. Inwestycje krótkoterminowe

 

 

1. Krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

a) w jednostkach powiązanych

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

b) w pozostałych jednostkach

 

 

- udziały lub akcje

 

 

- inne papiery wartościowe

 

 

- udzielone pożyczki

 

 

- inne krótkoterminowe aktywa finansowe

 

 

c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

 

 

- środki pieniężne w kasie i na rachunkach

 

 

- inne środki pieniężne

 

 

- inne aktywa pieniężne

 

 

2. Inne inwestycje krótkoterminowe

 

 

IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

 

 

Aktywa razem

 

 

Pasywa

 

 

A. Kapitał (fundusz) własny

 

 

I. Kapitał (fundusz) podstawowy

 

 

II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)

 

 

III. Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna)

 

 

IV. Kapitał (fundusz) zapasowy

 

 

V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny

 

 

VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe

 

 

VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych

 

 

VIII. Zysk (strata) netto

 

 

IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)

 

 

B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

 

 

I. Rezerwy na zobowiązania

 

 

1. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego

 

 

2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne

 

 

- długoterminowa

 

 

- krótkoterminowa

 

 

3. Pozostałe rezerwy

 

 

- długoterminowe

 

 

- krótkoterminowe

 

 

II. Zobowiązania długoterminowe

 

 

1. Wobec jednostek powiązanych

 

 

2. Wobec pozostałych jednostek

 

 

a) kredyty i pożyczki

 

 

b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

 

 

c) inne zobowiązania finansowe

 

 

d) inne

 

 

III. Zobowiązania krótkoterminowe

 

 

1. Wobec jednostek powiązanych

 

 

a) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

b) inne

 

 

2. Wobec pozostałych jednostek

 

 

a) kredyty i pożyczki

 

 

b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

 

 

c) inne zobowiązania finansowe

 

 

d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

 

 

- do 12 miesięcy

 

 

- powyżej 12 miesięcy

 

 

e) zaliczki otrzymane na dostawy

 

 

f) zobowiązania wekslowe

 

 

g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń

 

 

h) z tytułu wynagrodzeń

 

 

i) inne

 

 

3. Fundusze specjalne

 

 

IV. Rozliczenia międzyokresowe

 

 

1. Ujemna wartość firmy

 

 

2. Inne rozliczenia międzyokresowe

 

 

- długoterminowe

 

 

- krótkoterminowe

 

 

Pasywa razem

 

 

Źródło: Załącznik nr 1 do Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jednolity
Przykład:

Trzech wspólników założyło spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie „ZDROWA ŻYWNOŚĆ” w celu prowadzenia działalności handlowej. Każdy ze wspólników wniósł po 40 000 zł. Zakupiono samochód dostawczy w cenie 60 000 zł oraz zakupiono towary o wartości 50 000 zł, z czego zapłacono gotówką 20 000 zł, a pozostała kwota zostanie zapłacona w terminie późniejszym (30 000 zł). Założony został rachunek bieżący (firmowy) w banku, na który wpłacono 30 000 zł, zaś do kasy spółki wpłacono 10 000 zł.


Struktura aktywów i pasywów przedsiębiorstwa „Zdrowa żywność”

AKTYWA




PASYWA

(źródła finansowania spółki)




Aktywa trwałe

60 000

Kapitał własny

120 000

Aktywa obrotowe

90 000

Zobowiązania

30 000

1) Towary w magazynie

50 000







2) Środki pieniężne w banku

30 000







3) Środki pieniężne w kasie

10 000







Razem aktywa

150 000

Razem pasywa

150 000






  1   2


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna