1919 luty 19, Warszawa



Pobieranie 80,89 Kb.
Data14.02.2018
Rozmiar80,89 Kb.

Źródło A

1919 luty 19, Warszawa. — Uchwały I Rady Partyjnej Komunistycznej Partii Robotniczej Polski o zadaniach Rad Delegatów Robotniczych

Projekt platformy politycznej Rad Delegatów Robotniczych

KPP — uchwaly i rezolucje. Tom I. Warszawa 1953, str. 70—71.
Zadaniem proletariatu w obecnej dobie rewolucyjnej jest zdobycie wła­dzy politycznej w celu dokonania stopniowej przebudowy społeczeństwa na podstawach socjalistycznych.

Rewolucja i przebudowa społeczna nie może być dziełem partii ani spisku jednostek. Próba przywódców PPS, którzy w listopadzie roku ubie­głego ujęli ster władzy w swoje ręce i ogłosili się za rząd robotników i włościan, musiała się skończyć jako nędzna farsa: rzekomy rząd robotniczo-włościański w rzeczywistości okazał się rządem nad robotnikami i chło­pami i po dwumiesięcznej kompromitacji oddał dobrowolnie ster władzy w ręce burżuazji, utorowawszy jej naprzód drogę do Sejmu po trupach rewolucyjnych robotników, po rozgromieniu wielu rewolucyjnych placówek i po rozbrojeniu robotników.

Rewolucja i przebudowa społeczeństwa na zasadach socjalistycznych nie może być również dziełem Sejmu. Musi ona być rozpoczęta przez samą ma­sę ludową i doprowadzona do końca w uporczywej i wytrwałej walce, w której trakcie masy pracujące pozbywają się złudzeń, uczą się rządzić same sobą, nabierają świadomości każdorazowych swych zadań, poznają ogrom trudów i przeszkód do przebycia, przenikają się poczuciem odpowie­dzialności i wznoszą się na wyżyny poświęcenia, idealizmu i hartu ducha, jakich wymaga od nich wielkie dzieło zbudowania nowego ustroju i jakie muszą być podstawą moralną socjalizmu.

Ta samodzielna akcja i walka ludu pracującego winny znaleźć swój wy­raz, swoje rozwinięcie i swój oręż w lokalnych Radach Delegatów Robotni­czych i w krajowych zjazdach Rad.

Dlatego też KPRP dąży do tego, aby w każdej wsi, w każdym przedsię­biorstwie, w każdej gminie, powiecie i w każdym mieście powstały komitety folwarczne i komitety fabryczne oraz Rady Delegatów Robotniczych, połą­czone z sobą w jedną całość przez zjazdy Rad.

W ręce tych Rad przejść musi drogą rewolucji ludowej cała władza pra­wodawcza i wykonawcza kraju — one to mają być organami przyszłej dy­ktatury proletariatu. One to dopiero utworzyć mogą rzeczywisty rząd ludo­wy, który istnieć może tylko wtedy, gdy sam lud pracujący przez swoich przedstawicieli, w każdej chwili odwołalnych, zarządza i kieruje swoimi sprawami w każdej wsi, w każdej gminie, powiecie i całym kraju.
Źródło B

1919, luty 18, Trewir. — Z konwencji w sprawie zawieszenia broni po powstaniu wielkopolskim, zawartej między państwami ententy a Niem­cami

Monitor Polski Nr 40 z 19. II. 1919.

Niemcom oświadcza się, że mają bezpośrednio wstrzymać wszelkie operacje ofensywne przeciw Polakom w obrębie Poznańskiego i wszyst­kich innych okolicach. W tym celu zabrania się, ażeby wojska ich prze­kraczały linię, która stanowi dawną granicę Prus Wschodnich i Prus Zachodnich od strony Rosji, aż do Luisenfeld na zachód od Wielkiej No­wej Wsi, na południe od Brzozy, na północ od Szubina, na północ od Kcyni, na południe od Szamocina, na północ od Chodzieżą, na północ od Czarnkowa na zachód od Maty, na zachód od Międzychodu, na zachód od Zbąszynia, na zachód od Wolsztyna, na północ od Leszna, na południe od Krotoszyna, na zachód od Odolanowa, na zachód od Ostrzeszewa, na północ od Jaruchowa aż do granicy śląskiej.——a


Źródło C

1919, sierpień 19, Warszawa. — Oświadczenie rządu polskiego w sprawie pierwszego powstania śląskiego

Monitor Polski Nr 185 z 19. VIII. 1919.

Mimo ciągłej prowokacyjnej akcji „grenzschutzu" i miejscowych władz niemieckich, rząd polski, spełniając powinność lojalności wobec konferencji pokojowej paryskiej, zachowywał najzupełniejszą neutralność w sprawach dotyczących wewnętrznych stosunków Górnego Śląsk

Pragnąc zasadę tej lojalności zastosować i bezwzględnie dobrą wolę starał się bezustannie wpływać na ludność polską Górnego Śląska, wytrwała w spokoju i nie dawała się wyprowadzić z równowagi. Lud polski pozostał też istotnie wierny tym naczelnym wskazaniom rządu polskiego. Niestety, ta pełna wstrzemięźliwości postawa ludu polskiego nie doczekała się oddźwięku ze strony niemieckiej. Władze Górnego Śląska nie zechciały ze swej strony przestrzegać niezbędnych zasad praworządności.

Przeciwnie, działalność „grenzschutzu" wspomaganego przez organy rządowe niemieckie, stała się w ostatnim czasie jednym pasmem ciągłych szykan i prowokacji i doprowadziła Polaków do rozpaczy. Prześladowania, aresztowania, rekwizycja, wywoływania zajść, zmuszające masy polskich górników do bezrobocia, a co zatem idzie, skazywanie tych na głód, niszczenie kopalni, jak to było np. w Konigsgrube koło Katowic — przebrało wreszcie miarę cierpliwości ludu uciemiężonego.

Powstał odruch zbiorowy. Odpowiedzialność spada na Niemcy.



Źródło D


1919 czerwiec28, Wersal.-Traktat zawarty między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Niemcami ratyfikowany przez Polskę ustawą sejmową

Artykuł 88


W części Śląska Górnego, położonej w granicach poniżej opisanych, mieszkańcy zostaną powołani do wypowiedzenia się przez głosowanie, czy życzą sobie przyłączenia do Niemiec, czy też do Polski.
Artykuł 93

Polska przyjmuje postanowienia, które Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone uznają za konieczne dla ochrony w Polsce interesów .mieszkańców25), różniących się od większości ludności rasą, językiem lub .religią, i godzi się na zamieszczenie tych postanowień w Traktacie z tymi .Mocarstwami.

Polska godzi się również na zamieszczenie w Traktacie z Głównymi Mo­carstwami sprzymierzonymi i stowarzyszonymi postanowień, które te Mo­carstwa uznają za konieczne dla ochrony wolności tranzytu oraz dla słusznego traktowania handlu innych narodów

D Z I A Ł IX PRUSY WSCHODNIE

Artykuł 94

Na obszarze, objętym południową granicą Prus Wschodnich, oznaczoną w artykule 28 Części II (Granice Niemiec) niniejszego Traktatu, a linią opi­saną poniżej, mieszkańcy będą powołani do oznaczenia przez głosowanie Państwa, z którym pragną być połączeni: linię tę stanowi granica zachodnia i północna obwodu (Regierungsbezirk) olsztyńskiego aż do jej zet­knięcia się z granicą powiatów (Kreise): oleckiego i węgoborskiego, od

•tego miejsca granica północna powiatu (Kreis) oleckiego aż do zetknięcia się z dawną granicą Prus Wschodnich

Artykuł 102



Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone zobowiązują się utworzyć z miasta Gdańska wraz z terytorium oznaczonym w art. 100 wolne miasto. Będzie ono oddane pod ochronę Ligi Narodów.

Artykuł 103

Konstytucja Wolnego Miasta Gdańska opracowana zostanie w porozu­mieniu z Komisarzem Naczelnym Ligi Narodów przez prawidłowo wyzna­czonych przedstawicieli Wolnego Miasta. Znajdować się ona będzie pod gwa­rancją Ligi Narodów.

Komisarz Naczelny orzekać będzie w pierwszej instancji we wszystkich



-sporach, które mogłyby wyniknąć pomiędzy Polską a Wolnym Miastem z powodu niniejszego Traktatu lub porozumień i układów dodatkowych. Komisarz Naczelny będzie miał siedzibę w Gdańsku.
Źródło E

1920 maj 7, Warszawa. — Ustawa o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego


.


Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Rok 1920 nr 42, póz. 249,

I. Przepisy ogólne

Art. 1. Wszelkie serwituty, obciążające na terenie b. Królestwa Kongre­sowego majątki ziemskie i wpisane do tabeli likwidacyjnych lub do aktów nadawczych, ulegają zniesieniu: a) na zasadzie dobrowolnego układu stron, trybem, przewidzianym przez obowiązujące prawo i przepisy, ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy lub b) z urzędu w drodze przymusu.



Art. 2. Serwituty czerpania wody, wodopoju, kopania piasku, gliny, wapna i innych materiałów oraz przegonu i przejazdu ulegają przymusowej likwidacji z urzędu tylko w tym wypadku, jeżeli miejscowe warunki pozwa­lają na to bez wielkich nakładów.

Art. 3. Uchwały, żądające likwidacji służebności, zapadają w każdej wsi na zebraniach, w których mają prawo uczestniczyć posiadacze osad, korzy­stających z praw do serwitutów. Za posiadacza osady, w myśl niniejszej ustawy, uważany będzie nie tylko jej właściciel, lecz w ogóle każda osoba, która bezspornie posiada osadę przynajmniej w ciągu jednego roku. — —a




Źródło F

I. KONSTYTUCJA MARCOWA I FORMOWANIE SIĘ USTROJU PARLAMENTARNEGO (1921—1923)

Nr l 1921 marzec 17, Warszawa. — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dziennik Ustaw RP l VI 1921, nr 44, s. 134—157.

W Imię Boga Wszechmogącego!

My, Naród Polski, dziękując Opatrzności za wyzwolenie nas z półtora-wiekowej niewoli, wspominając z wdzięcznością męstwo i wytrwałość ofiarnej walki pokoleń, które najlepsze wysiłki swoje sprawie niepodle­głości bez przerwy poświęcały, nawiązując do świetnej tradycji wieko­pomnej Konstytucji 3 Maja — dobro całej, zjednoczonej i niepodległej Matki-Ojczyzny mając na oku, a pragnąc Jej byt niepodległy, potęgę i bezpieczeństwo oraz ład społeczny utwierdzić na wiekuistych zasadach prawa i wolności, pragnąc zarazem zapewnić rozwój wszystkich Jej sił moralnych i materialnych dla dobra całej odradzającej się ludzkości, wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej równość, a pracy poszanowanie, należne prawa i szczególną opiekę Państwa zabezpieczyć — tę oto Ustawę Konstytucyjną na Sejmie Ustawodawczym Rzeczypospolitej Polskiej uchwalamy i stanowimy.

ROZDZIAŁ I



Artykuł 1.

Państwo Polskie jest Rzecząpospolitą.

Artykuł 2. • • •

Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu w zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej — Prezydent Rzeczypospolitej łącznie z odpowie­dzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości — niezawisłe Sądy.

ROZDZIAŁ II j


Władza ustawodawcza

Artykuł 3.

Zakres ustawodawstwa państwowego obejmuje stanowienie wszelkich praw publicznych i prywatnych i sposobu ich wykonania.

Nie ma ustawy bez zgody Sejmu, wyrażonej w sposób, regulaminowo ustalony.

Ustawa, uchwalona przez Sejm, zyskuje moc obowiązującą w czasie, przez nią sama określonym.

Rzeczpospolita Polska, opierając swój ustrój na zasadzie szerokiego samorządu terytorialnego, przekaże przedstawicielstwom tego samorządu •właściwy zakres ustawodawstwa, zwłaszcza z dziedziny administracji, kultury i gospodarstwa, który zostanie bliżej określony ustawami pań­stwowymi.

Rozporządzenia władzy, z których wynikają tylko wtedy, gdy zostały wydane z upoważnienia ustawy i z powołaniem się na nią. — — a



Artykuł 11.

Sejm składa się z posłów, wybranych na lat pięć, licząc od dnia otwarcia Sejmu, w głosowaniu powszechnym, tajnym, bezpośrednim, rów­nym i stosunkowym.

Źródło G
1923 grudzień 20, Warszawa. — Fragmenty expose premiera W. Grabskiego wygłoszonego na posiedzeniu sejmu i senatu

Kurier Warszawski 21. XII. 1923, nr 353..

— —a Dominujące znaczenie wśród nich [tj. zadań rządu — H. J.I mieć będzie zgodnie z sytuacją, w jakiej nasz kraj dziś się znajduje — naprawa skarbu Doszliśmy bowiem do takiego stanu, że żaden postęp w żadnej dziedzinie, nawet szkolnictwa nie mówiąc o reformie rolnej lub udoskonaleniach socjalnych, stają się niemożliwe jeżeli najpierw — i to wkrótce — nie uporamy się z trudnościami finansowymi, które nie tylko paraliżują wszelkie porywy do udoskonalenia naszego stanu we­wnętrznego, ale wytwarzają niebezpieczeństwo zarówno utrzymania po­koju, wewnętrznego, jak i stanu obronności naszego kraju, wymagającej znaczniejszych nakładów pieniężnych. Naprawa skarbu może być oparta bądź na rachowaniu na pomoc zewnętrzną, bądź .na wysiłkach własnych całego społeczeństwa. Nie lekceważąc bynajmniej wielce dobroczynnego oddziaływania na tę naprawę wszelkiej pomocy zagranicznej, rząd stawia sobie za zadanie takie ogniskowanie wysiłków własnych społeczeństwa, aby były one w stanie wyprowadzić nas z dzisiejszego ostrego stanu kry­tycznego. — —b

Wysiłek niezbędny ze strony społeczeństwa dla dokonania naprawy skarbu rząd proponuje osiągnąć obydwoma dostępnymi dla danego celu sposobami: Z jednej strony zwiększać będzie świadczenia podatkowe i dążyć do wzmożenia dochodów zwyczajnych, z drugiej strony do wzmoc­nienia dochodów nadzwyczajnych. Absolutnie w ciągu szeregu lat nie­zbędnych odwoływać się będzie rząd do dobrowolnego zasilania skarbu pożyczkami wewnętrznymi opartymi na dobrze zrozumianym interesie samych subskrybentów. Ażeby świadczenia społeczeństwa na rzecz skarbu utrzymane zostały w granicach istotnie niezbędnych, rząd prowadzić będzie z całą konsekwencją akcję oszczędnościową, bacząc jedynie, aby nie narazić interesów obronności kraju, oraz niezbędnego poziomu admi­nistracji i oświaty. — — c

Sanację skarbu rząd rozumie jako jednoczesne przeprowadzenie, przy trzymaniu się ściśle równowagi budżetowej, zaprzestania drukowania pieniędzy papierowych na potrzeby skarbu i reformy walutowej. — —d Zdawać sobie jednak z tego trzeba sprawę, że reforma walutowa pocią­gnie za sobą trudności gospodarcze i dlatego jednocześnie z przeprowa­dzeniem reformy rząd rozwinie akcję dążącą do podtrzymania życia gospodarczego w okresie jej przeprowadzania i nalega na konieczność pozytywnego załatwienia w sejmie i senacie ustawy o bezrobotnych.



Wykonanie powyższego programu wymaga szybkiego działania usta­wodawczego w całym szeregu dziedzin związanych z zapewnieniem do­chodów państwowych, oszczędności i reformą stosunków finansowych.

Z tej racji rząd zwróci się do Sejmu w dniu jutrzejszym o uchwalenie szczególnych pełnomocnictw dla rządu niezbędnych do przeprowadzenia sanacji skarbu i reformy walutowej. — —e

W imieniu rządu wyrażam przypuszczenie, że wysoki sejm nie odmówi mu swego poparcia w realizowaniu nakreślonych zadań.

b Opuszczono krótkie omówienie pozostałych zadań rządu.



c Opuszczono szczegóły dotyczące akcji podatkowej (terminy, wysokość rat itp.).

d Opuszczono bliższe szczegóły dotyczące metod przeprowadzenia reformy wa­lutowej.

e Opuszczono dalsze uzasadnienie konieczności uchwalenia przez Sejm specjal­nych pełnomocnictw.
Arkusz Odpowiedzi

Na podstawie źródła A

Wyjaśnij jakie były zadania Rad Delegatów Robotniczych, oraz w jaki

sposób miały być zrealizowane?


(0-3)
Na podstawie wiedzy własnej oraz źródła B

Podaj kiedy rozpoczęło się Powstanie Wielkopolskie oraz kiedy i w jaki sposób się zakończyło?


(0-2)
Na podstawie źródła C

Wyjaśnij jaką postawę przyjął rząd polski wobec pierwszego powstania śląskiego?

(0-1)

Na podstawie źródła D

Podaj jakie postanowienia zapadły w Wersalu w sprawie Polski?

(0-4)
Na podstawie źródła E oraz wiedzy własnej

Wyjaśnij co oznacza słowo serwituty i wymień trzy rodzaje serwitutów
(0-2)

Posługując się źródłem F

Wymień organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej RP
(0-1)

Na podstawie źródła G

Wymień jakie główne zadanie stanęło do rozwiązania przed rządem Wł. Grabskiego

I w jaki sposób miało być wykonane?


(0-4)



Model odpowiedzi i schemat oceniania
A

1. Zdobycie władzy politycznej 3 punkty

2. Tworzenie R D R

3. Przejęcie władzy przez R D R drogą rewolucji



za każdą poprawną odpowiedź po jednym punkcie
B

1. 26 grudnia 1918r

2. 16 lutego 1919r podpisaniem rozejmu w Trewirze 2 punkty

za każdą poprawną odpowiedź po jednym punkcie
C

1. Rząd polski zajął postawę neutralną 1 punkt

D


  1. Przeprowadzenie plebiscytu na Górnym Śląsku

  2. Podpisanie traktatu o ochronie mniejszości narodowych

  3. Przeprowadzenie plebiscytu w Prusach Wschodnich 4 punkty

  4. Utworzenie Wolnego Miasta Gdańska

Za każdą poprawną odpowiedź po jednym punkcie

E


  1. Serwituty-prawo do korzystania z cudzej nieruchomości w określo-

nym zakresie


  1. Czerpania wody, wodopoju, kopania piasku, przegonu, przejazdu 2 punkty

Za każdą poprawną odpowiedź po jednym punkcie

F


  1. Sejm, Senat- władza ustawodawcza

  2. Prezydent RP łącznie z odpowiedzialnymi ministrami- władza wy-

konawcza

3.Niezawisłe sądy-władza sądownicza 1 punkt



Jeden punkt za poprawne wymienienie wszystkich trzech władz
G

  1. Naprawa skarbu

Poprzez:

-pożyczki wewnętrzne

-akcje oszczędnościową 4 punkty

-reformę walutową



za każdą poprawną odpowiedź po jednym punkcie



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna