1. wprowadzenie



Pobieranie 4,86 Mb.
Strona1/19
Data27.10.2017
Rozmiar4,86 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


jERZY JAWORSKI

LABORATORIUM ERGONOMII
PRZEWODNIK DO ĆWICZEŃ

oLSZTYN 2008

Spis treści

Wprowadzenie



Ćwiczenie 1. Wyznaczanie wydatku energetycznego

1.1. Cel i zakres ćwiczenia

1.2. Wybrane wiadomości podstawowe

1.3. Przemiana metaboliczna

1.3.1. Układ trawienny

1.3.2. Układ oddechowy

1.3.3. Układ krążenia

1.4. Energetyczne i fizjologiczne kryteria ciężkości pracy

1.5. Efekt fizjologiczny obciążenia człowieka pracą

1.6. Metody wyznaczania wydatku energetycznego

1.6.1. Metoda gazometryczna

1.6.2. Metoda telemetryczna

1.6.3. Metoda tabelaryczno-chronometrażowa

1.7. Przebieg ćwiczenia


Ćwiczenie 2. Wyznaczanie ilości powietrza wentylacyjnego

2.1. Cel i zakres ćwiczenia

2.2. Wybrane wiadomości podstawowe

2.2.1. Wentylacja naturalna

2.2.2. Wentylacja mechaniczna

2.2.2.1. Czerpnie powietrza

2.2.2.2. Filtry

2.2.2.3. Nagrzewnice

2.2.2.4. Wentylatory

2.2.2.5. Nawiewniki i wywiewniki

2.2.2.6. Wyrzutnie powietrza

2.2.2.7. Urządzenia odpylające

2.3. Wyznaczanie ilości powietrza wentylacyjnego

2.3.1. Ilość powietrza wentylacyjnego obliczona według obciążenia cieplnego pomieszczenia

2.3.1.1. Wewnętrzne zyski ciepła

2.3.1.2. Zewnętrzne zyski ciepła

2.3.2. Ilość powietrza wentylacyjnego obliczona wg zapotrzebowania organizmu ludzkiego

2.3.3. Ilość powietrza wentylacyjnego obliczona w oparciu o wymaganą godzinową krotność wymiany

2.4. Przebieg ćwiczenia
Ćwiczenie 3. Wyznaczanie podstawowych wskaźników mikroklimatu

3.1. Cel i zakres ćwiczenia

3.2. Wybrane wiadomości podstawowe

3.2.1. Definicje i wymagania

3.2.2. Przyrządy pomiarowe

3.3. Przebieg ćwiczenia

3.3.1. Pomiar temperatury

3.3.2. Pomiar wilgotności względnej powietrza

3.3.2.1. Pomiar wilgotności za pomocą higrometru włosowego

3.3.2.2. Pomiar wilgotności powietrza psychrometrem aspiracyjnym (Assmanna)

3.3.2.3. Pomiar wilgotności powietrza miernikami elektronicznymi

3.3.3. Pomiar prędkości przepływu powietrza

3.3.3.1. Pomiar anemometrami skrzydełkowymi

3.3.3.2. Pomiar katatermometrem Hilla.

3.3.4. Wyznaczanie wskaźnika WBGT.

3.3.4.1. Wyznaczanie wskaźnika WBGT za pomocą miernika obciążeń termicznych

3.3.4.2. Wyznaczanie temperatury efektywnej TE i wskaźnika WBGT za pomocą termometrów rtęciowych i kuli Vernona
Ćwiczenie 4. Pomiary i ocena jakości oświetlenia

4.1. Cel i zakres ćwiczenia

4.2. Wybrane wiadomości podstawowe

4.2.1. Budowa oka i proces widzenia

4.2.2. Podstawowe wielkości fotometryczne

4.2.3. Zjawisko fotoelektryczne

4.2.3.1. Wewnętrzne zjawisko fotoelektryczne

4.2.3.2. Zewnętrzne zjawisko fotoelektryczne

4.2.3.3. Zjawisko fotowoltaiczne

4.2.4. Oświetlenie pomieszczeń światłem elektrycznym

4.2.4.1. Oświetlenie miejsc pracy

4.2.4.2. Oświetlenie a barwy

4.2.4.3. Rodzaje źródeł światła

4.2.5. Terminy i definicje

4.2.6. Badania oświetlenia

4.3. Przebieg ćwiczenia


Ćwiczenie 5. Pomiary i ocena hałasu na stanowiskach pracy

5.1. Cel i zakres ćwiczenia

5.2. Wybrane wiadomości podstawowe

5.2.1. Fale

5.2.2. Dźwięk

5.2.3. Hałas

5.2.4. Źródła hałasu

5.2.5. Budowa ucha i proces słyszenia

5.2.6. Wpływ hałasu na organizm człowieka

5.2.7. Metody ograniczania hałasu w środowisku pracy

5.2.8. Dopuszczalne wartości hałasu ze względu na ochronę słuchu pracownika

5.2.9. Dopuszczalne wartości hałasu ze względu na możliwości realizacji przez pracownika jego podstawowych funkcji na danym stanowisku pracy

5.3. Przebieg ćwiczenia

5.3.1. Wzorcowanie zestawu pomiarowego

5.3.1.1. Wzorcowanie za pomocą wewnętrznego napięcia odniesienia

5.3.1.2. Wzorcowanie za pomocą kalibratora akustycznego typ KA-10

5.3.2. Pomiar tła akustycznego

5.3.3. Pomiar poziomu dźwięku A

5.3.4. Pomiar i wyznaczanie równoważnego poziomu dźwięku A

5.3.4.1. Wyznaczanie równoważnego poziomu dźwięku A drogą analizy statystycznej

5.3.4.2. Bezpośredni pomiar równoważnego poziomu dźwięku

5.3.5. Wyznaczanie charakterystyki częstotliwościowej hałasu

5.3.6. Pomiar maksymalnego poziomu dźwięku A

5.3.7. Pomiar szczytowego poziomu dźwięku C

5.4. Ocena poziomu hałasu

5.4.1. Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dnia pracy

5.4.2. Dzienna ekspozycja na hałas

5.4.3. Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy

5.4.4. Tygodniowa ekspozycja na hałas
Ćwiczenie 6. Pomiary drgań oddziałujących na organizm człowieka

6.1. Cel i zakres ćwiczenia

6.2. Wybrane wiadomości podstawowe

6.2.1. Proces drganiowy

6.2.2. Podział drgań

6.2.3. Wpływ drgań na organizm człowieka

6.3. Metody oceny narażenia

6.3.1. Drgania miejscowe

6.3.1.1. Metoda ważona

6.3.1.2. Metoda dozymetryczna

6.3.2. Drgania ogólne

6.3.2.1. Metoda widmowa

6.3.2.2. Metoda ważona

6.3.2.3. Metoda dozymetryczna

6.4. Ocena wpływu drgań na ludzi w budynkach

6.4.1. Metoda całkowita

6.4.2. Metoda widmowa

6.5. Przebieg ćwiczenia

6.5.1. Zasada działania wibrometru WH-31

6.5.2. Wzorcowanie wibrometru WH-31

6.5.3. Pomiar przyspieszenia drgań w trzech kierunkach x, y, z

6.5.4. Ocena według metody ważonej

6.5.5. Ocena według metody dozymetrycznej

6.5.6. Wyznaczanie charakterystyki częstotliwościowej sygnału drganiowego


Ćwiczenie 7. Promieniowanie elektromagnetyczne w otoczeniu człowieka

7.1. Cel i zakres ćwiczenia

7.2. Wybrane wiadomości podstawowe
Opracowanie wyników pomiarów

Literatura


Przewodnik do ćwiczeń „Laboratorium ergonomii” przeznaczony jest dla studentów dziennych i zaocznych Wydziału Nauk Technicznych kierunku Mechanika i Budowa Maszyn, Technika Rolnicza i Leśna i Edukacja Techniczno-Informatyczna oraz słuchaczy Studiów Podyplomowych na kierunku BHP.

Wprowadzenie
Etymologicznie1 ergonomia oznacza naukę o prawach rządzących pracą (z greckiego ergon - praca, nomos - prawo). Ergonomia służy do optymalizowania warunków pracy człowieka i zalicza się ją do grupy nauk o pracy.

Nauka o pracy jest to nauka o człowieku w procesie pracy, o oddziaływaniu pracy i jej warunków na człowieka oraz o wpływie zachowań ludzkich na skuteczność działalności produkcyjnej, o wzajemnych uwarunkowaniach układu: człowiek - praca, w tym układu: człowiek - maszyna. Nauka o pracy zajmuje się pracą jako formą działania człowieka.

Ergonomia jest nauką interdyscyplinarną łączącą elementy biologii, medycyny i techniki, zajmującą się przystosowaniem maszyn, narzędzi i środowiska pracy do cech pracownika, aby zredukować do minimum jego wysiłek, zmęczenie i znużeniem oraz doborem i wszechstronnym przystosowaniem człowieka do pracy przy zachowaniu odpowiednio dużej wydajności.

Ergonomia wykorzystuje dorobek wielu nauk do rozwiązywania zagadnień technicznych i organizacyjnych. Są to [recknagel i in. 1994]:



  • fizjologia pracy - jest to dział fizjologii zajmujący się badaniem biologicznych zjawisk zachodzących w organizmie człowieka podczas pracy w celu zapewnienia racjonalnego wykorzystania sił fizycznych i psychicznych pracowników oraz opracowaniem metod zapobiegania zjawiskom zmęczenia, znużenia i minimalizowania wydatku energetycznego organizmu człowieka;

  • higiena pracy - jest nauką, której zadaniem jest niedopuszczenie do wystąpienia czynników zagrażających zdrowiu pracowników, eliminowanie ryzyka chorób zawodowych oraz optymalizacja materialnego środowiska pracy;

  • psychologia pracy - zajmuje się:

  • przystosowaniem człowieka do pracy (dobór pracowników, szkolenia, nauka zawodu itp.);

  • przystosowaniem pracy do człowieka (przepływ informacji do człowieka celem podjęcia optymalnych decyzji - sygnalizacja, sterowanie);

  • przystosowaniem człowieka do człowieka (psychologia społeczna);

  • antropologia - jest nauką o człowieku, jego właściwościach fizycznych i psychicznych, rozwoju gatunkowym;

  • antropometria - jest metodyką pomiarów ciała ludzkiego;

  • organizacja pracy oraz ekonomika pracy - zajmują się ekonomią ruchów, badaniem i mierzeniem pracy itp.

Praca jest to wszelka celowa działalność człowieka prowadząca do zaspokojenia dowolnych potrzeb ludzkich i wytwarzania dóbr materialnych lub duchowych (klonowicz 1973).
Definicje pracy
Fizyka - praca oznacza przesunięcie masy wzdłuż drogi (Fs).

Biologia - praca jest zdefiniowana jako ruch, który odbywa się w organizmach żywych.

Fizjologia2 rozróżnia:

  • pracę statyczną - gdy mięśnie są w stanie napięcia (monotonia),

  • pracę umysłową - gdy w sieci nerwowej następują określone przebiegi impulsów bioelektrycznych i towarzyszą im procesy intelektualne zachodzące w psychice człowieka,

  • pracę fizyczną - gdy pracują mięśnie.

Psychologia - pracą jest taka forma systematycznej aktywności umysłowej, która jest ukierunkowana na osiągnięcie określonego celu.

Socjologia - praca jest to każda celowa czynność prowadząca do zaspokojenia dowolnych potrzeb ludzkich

Przy wykonywaniu każdej pracy fizycznej występują elementy pracy umysłowej, ponieważ każda świadomie wykonywana czynność jest sterowana przez ośrodkowy układ nerwowy. Każda praca umysłowa zawiera pewne czynności mięśniowe, np. przy czytaniu pracują mięśnie oczu (ruch gałki), rąk i stawu barkowego (przewracanie kartek).



Nauka o pracy wyróżnia:

  • pracę bezpośrednio produkcyjną, w której człowiek oddziałuje za pomocą narzędzi na przedmiot pracy w celu nadania mu wyższych wartości użytkowych;

  • pracę pośrednio produkcyjną, polegającą na stworzeniu warunków umożliwiających, usprawniających lub ułatwiających przebieg działań bezpośrednio produkcyjnych.

Ergonomię można podzielić na:

  • koncepcyjną,

  • korekcyjną.

Ergonomia koncepcyjna współuczestniczy w projektowaniu maszyn i urządzeń, dążąc do zapewnienia największej wydajności obiektów technicznych, przy możliwie najmniejszym obciążeniu organizmu człowieka.

Ergonomia korekcyjna zajmuje się analizą już istniejących stanowisk pracy z punktu widzenia ich dostosowania do psychofizycznych możliwości pracowników oraz formułowaniem zaleceń mających na celu polepszenie warunków pracy, zmniejszenie istniejących obciążeń oraz poprawę wydajności i jakości pracy.
Układ nerwowy człowieka
Układ nerwowy człowieka scala i koordynuje pracę wszystkich narządów i tkanek oraz steruje czynnościami i zachowaniem się całego organizmu, który, dzięki mózgowiu, tworzy jedną harmonijnie funkcjonującą całość.

Ze względu na wykonywane funkcje rozróżnia się w układzie nerwowym dwie części:



  • układ nerwowy somatyczny,

  • układ nerwowy autonomiczny (wegetatywny).

Układ nerwowy somatyczny utrzymuje łączność organizmu ze światem zewnętrznym, odbiera bodźce i reaguje na nie oraz zarządza czynnościami narządów, których działalność odbywa się świadomie, tzn. zależy od woli człowieka.

Układ nerwowy autonomiczny kieruje przejawami życiowymi organizmu, przemianą materii oraz czynnościami narządów, które funkcjonują bez świadomości człowieka.

Układ nerwowy jest zbudowany z ok. 30 mld komórek nerwowych, zwanych neuronami. Komórki nerwowe w zależności od czynności dzielimy na czuciowe i ruchowe. Mają one wypustki, które przekazują podniety z różnych części ciała i świata zewnętrznego do komórek nerwowych oraz w kierunku przeciwnym. Wypustki przewodzące impulsy do neuronu nazywamy dendrytami, a te, którymi sygnały opuszczają komórkę, nazywamy aksonami lub neurytami.

Komórki nerwowe są ze sobą połączone w ten sposób, że akson jednej komórki styka się z dendrytami lub ciałem drugiej komórki, tworząc w tym miejscu połączenie zwane synapsą. W synapsie zachodzą reakcje chemiczne i następuje przekazywanie bodźców z jednego neuronu do drugiego. Aksony, których długości dochodzą do jednego metra, spełniają w organizmie ludzkim funkcję przewodu elektrycznego, którym rozchodzą się impulsy bioelektryczne.

Nerw składa się z włókien stanowiących wypustki osiowe neuronów (aksony), których średnica zawiera się w przedziale od 1 do 20 m. Nerwy łączą wszystkie części ciała ludzkiego z ośrodkami nerwowymi w mózgu i rdzeniu kręgowym. Te, które przewodzą impulsy z receptorów rozmieszczonych w całym organizmie do ośrodkowego układu nerwowego, nazywają się czuciowymi (dośrodkowe, sensoryczne), a te, które przewodzą impulsy z ośrodkowego układu nerwowego do mięśni (efektorów), nazywają się ruchowymi (odśrodkowe, motoryczne).

Ponadto, ze względu na swoje właściwości fizyczne, włókna nerwowe dzielą się na (dobrzański, kołacz 1993):



  • włókna A - najgrubsze do 20 m, prędkość przewodzenia do 150 ms-1, czas refrakcji3 do 0,5 ms;

  • włókna B - o średnicy do 3 m, prędkość przewodzenia do 15 ms-1, czas refrakcji do 1,5 ms;

  • włókna C - najcieńsze (najczęściej są to włókna wegetatywne), prędkość przewodzenia do 1 - 2 ms-1 , czas refrakcji do 2 ms.

Rys. 1. Komórka nerwowa (neuron): 1 - ciało komórki, 2 - dendryty, 3 - jądro, 4 - akson (neuryt),

5 - odgałęzienie aksonu (paraakson), 6 - zakończenia nerwowe w mięśniach
Ustrój ludzki jest kierowany przez układ nerwowy złożony z dwóch części:


  • układu ośrodkowego (centralnego) złożonego z:

  • mózgowia,

  • pnia mózgu,

  • rdzenia kręgowego;

  • układu obwodowego (ruchowego), do którego zalicza się:

  • 12 par nerwów czaszkowych wychodzących z różnych okolic mózgu, które unerwiają głównie narządy zmysłów, mięśnie oraz gruczoły występujące w głowie;

  • 31 par nerwów rdzeniowych odchodzących od rdzenia kręgowego - nerwy czuciowe wchodzą do rdzenia od strony grzbietowej, a ruchowe wychodzą od strony brzusznej.

W ośrodkowym układzie nerwowym na podstawie odbieranych informacji (sygnałów) są podejmowane decyzje, które są przekazywane do układu obwodowego do wykonania.

Najważniejszym elementem ośrodkowego układu nerwowego jest mózgowie składające się z:


  • mózgu,

  • móżdżku,

  • rdzenia przedłużonego.

Mózg właściwy składa się z dwóch półkul mózgowych, których zewnętrzną warstwę stanowi kora mózgowa. Warstwa zewnętrzna (silnie pofałdowana), jest zbudowana z tzw. szarych komórek mózgowych składających się z komórek nerwowych oraz z warstwy wewnętrznej zbudowanej z istoty białej składającej się z włókien nerwowych. W korze mózgowej są zlokalizowane najwyższe ośrodki zmysłowe: wzrokowy, słuchowy i powonienia, oraz ośrodki ruchowe i czuciowe. Ośrodki korowe są ponadto odpowiedzialne za takie funkcje, jak: pamięć, myślenie, inteligencja. Kora mózgowa jest siedzibą świadomego myślenia, podejmowania świadomych decyzji, wyboru możliwych alternatyw działania. Stanowi najwyższy szczebel ośrodkowego układu nerwowego.

Główną funkcją móżdżku jest utrzymywanie równowagi i pionowej postawy ciała oraz koordynacja ruchów.

Przedłużeniem mózgowia jest rdzeń przedłużony, który przechodzi w rdzeń kręgowy. Rdzeń przedłużony stanowi skupienie ośrodków dla wielu czynności odruchowych. Do odruchów odbywających się przy udziale rdzenia przedłużonego zalicza się takie czynności, jak:


  • oddychanie,

  • regulacja czynności serca,

  • rozszerzenie i kurczenie naczyń krwionośnych,

  • ssanie,

  • żucie,

  • połykanie,

  • wymiotowanie,

  • kichanie,

  • kasłanie,

  • mruganie powiekami,

  • wydzielanie potu,

  • regulowanie tempa przemiany materii.

Rdzeń przedłużony stanowi nadbudowę nad rdzeniem kręgowym i stanowi średni szczebel ośrodkowego układu nerwowego.

Rdzeń kręgowy ma kształt nieco spłaszczonego sznura o średnicy ok. 1 cm i długości ok. 45 cm. Położony jest w kanale kręgowym, od którego odchodzą nerwy rdzeniowe. Podobnie jak kora mózgowa, jest on zbudowany z istoty szarej (neurony) i białej (nerwy).

Rozróżniamy informacje zewnętrzne pochodzące z otaczającego nas świata oraz informacje wewnętrzne dopływające z pamięci i ośrodków stanów emocjonalnych. Spośród informacji zewnętrznych najważniejszą rolą odgrywają sygnały odbierane przez zmysł wzroku, a w drugiej kolejności przez zmysł słuchu. Z informacji wewnętrznych szczególne znaczenie mają sygnały informujące o położeniu ciała, jego członków i organów, które są odbierane przez ustrój kinestetyczny człowieka.

Układ ośrodkowy może przetwarzać sygnały na różnych szczeblach. Przetwarzanie na szczeblu najniższym polega na tym, że nadchodzące bodźce są przekazywane przez rdzeń kręgowy do układu ruchowego. Wrażenie bólu z receptora jest przekazywane przez nerw czuciowy (dośrodkowy) do rdzenia kręgowego, gdzie stan pobudzenia przenosi się z komórki czuciowej na komórkę ruchową, która przesyła bodziec przez nerw ruchowy (odśrodkowy) do odpowiedniego mięśnia (efektora). Jest to tzw. łuk odruchowy, w którym przewodzenie impulsu nerwowego odbywa się tylko w jednym kierunku, tzn. od receptora (zmysły człowieka) do efektora (grupy mięśni).

W układzie nerwowym człowieka można wyodrębnić układ nerwowy zwany wegetatywnym lub autonomicznym, który automatycznie, niezależnie od woli człowieka, steruje czynnościami narządów wewnętrznych, m.in. przemianą materii, pracą serca, pracą układu oddechowego, skurczami mięśni, trawieniem, wydalaniem produktów przemiany materii, poceniem, termoregulacją, rozmnażaniem. W normalnych warunkach czynności te są wykonywane tych przez organizm bez świadomości człowieka.

Autonomiczny układ nerwowy dzieli się na dwa układy nastawione wobec siebie antagonistycznie. Są to:


  • układ współczulny (sympatyczny);

  • układ przywspółczulny (parasympatyczny).

Wynikiem działania obu części układu autonomicznego jest utrzymywanie wszystkich wegetatywnych czynności w organizmie człowieka na normalnym poziomie. Polega to na tym, że jeżeli jeden układ pobudza jakąś czynność, to drugi ją hamuje. U zdrowego człowieka obydwa układy są w chwiejnej równowadze, dostosowują bowiem czynności narządów do zmiennych warunków. W czasie wysiłku fizycznego przeważa napięcie układu współczulnego, prowadząc do przyspieszenia tętna, wzmożenia czynności serca, zwężenia tętnic trzewnych, a w następstwie tego do korzystnego dla wysiłku fizycznego wzrostu ciśnienia krwi. Przewaga układu przywspółczulnego, występująca np. podczas snu, powoduje zwolnienie akcji serca i obniżenie ciśnienia krwi.

Sprawnie działający układ nerwowy autonomiczny zapewnia organizmowi stałość środowiska wewnętrznego, a tym samym w miarę normalne jego funkcjonowanie w warunkach stresowych, jak np. ochłodzenie, przegrzanie, głód, krwotok lub niedotlenienie.


Człowiek-praca
Przedmiotem badań w ergonomii jest układ człowiek-praca, a w węższym sensie układ człowiek-obiekt techniczny.

W procesie pracy układ człowiek-obiekt techniczny charakteryzuje się trzema fazami (olszewski 1997):



  • faza percepcji polega na uzyskiwaniu przez pracownika informacji na podstawie bezpośredniej obserwacji procesu produkcyjnego i/lub wskazań przyrządów pomiarowych, kontrolnych, sygnalizacyjnych za pomocą receptorów (wzrok, słuch, dotyk, węch, smak);

  • faza pracy układu, w której następuje transformacja uzyskanych informacji w ośrodkowym układzie nerwowym prowadząca do podjęcia decyzji. Ośrodkowy układ nerwowy jest układem o wielu wejściach zewnętrznych i wielu wejściach wewnętrznych (pamięć, spostrzeżenia, odczucia, stresy itp.);

  • faza oddziaływania człowieka na elementy sterujące na podstawie podjętych decyzji (faza sterowania).

Rys. 2. Relacje w układzie człowiek-obiekt techniczny


Na rysunku 2 przedstawiono w sposób schematyczny relacje zachodzące między człowiekiem a obiektem technicznym w czasie pracy układu. Informacje o wykonywanych przez obiekt techniczny czynnościach są odbierane przez zmysły operatora. Informacje mogą charakteryzować się różnym stopniem złożoności, różnorodności, pojemności i wiarygodności. W zależności od możliwości percepcyjnych pewna ich część zostaje przez człowieka zrozumiana i wykorzystana do podjęcia decyzji o dalszym jego postępowaniu. Efektem tego może być podjęcie optymalnych działań ingerujących w funkcjonowanie obiektu technicznego lub ich zaniechanie.

Model cybernetyczny układu człowiek-praca przedstawiono na rysunku 3. Układ ten ilustruje system powiązań pracującego człowieka ze światem rzeczy, a więc: narzędziami, maszynami, urządzeniami, stanowiskiem roboczym, a także warunkami środowiska pracy (mikroklimatem, oświetleniem, hałasem, drganiami i innymi).



Rys. 3. Cybernetyczny układ człowiek-praca
W obrębie układu człowiek-praca można wyodrębnić następujące podukłady (recknagel i in. 1994):

  • człowiek-maszyna,

  • człowiek-materialne środowisko pracy,

  • człowiek-stanowisko robocze.

Analiza ergonomiczna wszystkich trzech podukładów ma na celu optymalizację parametrów procesu pracy. W efekcie mają być zrealizowane cele jakie stawia sobie ergonomia, tj. w dużym uproszczeniu – zapewnienie zdrowia psychicznego i fizycznego człowieka, przy zachowaniu wysokiej wydajności pracy.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna