1. u zarania wspólnoty środziemnomorskiej wstęP



Pobieranie 315,91 Kb.
Strona1/5
Data25.02.2019
Rozmiar315,91 Kb.
  1   2   3   4   5

1. U ZARANIA WSPÓLNOTY ŚRODZIEMNOMORSKIEJ
WSTĘP

- co znaczy pojęcie Europa? Wspólnota kulturowa o podobnych wartościach, stylu życia a mająca początki w tradycji grecko-rzymskiej, judeo-chrześcijańśkiej tj. generalnie antycznej. Europa to też imię fenickiej księżniczki porwanej przez Zeusa. Dla geografa Europa to konkretny obszar. W starożytności Europa jaką znamy nie istniała, a pojęciem tym określano zlepek kultur z basenu M.Śródziemnego a więc z 3 kontynentów. Dopiero z czasem Rzym stał się najpotężniejszy, ale wcześniej to inne ludy dominowały: Izraelici, Grecy, Fenicjanie, docierały wpływy Sumeru, Egiptu. Choć zanikły, to przenikające się kultury stały się fundamentem naszej cywilizacji.


FENICJA – KRAINA BOGACTW

- XIII w pne na wsch. wybrzeżu M.Śródziemnego (dziś to część Libanu i Syrii) – ich państwo wchodziło w składa Kaananu (starożytnej krainy obejmującej Syrię, Fenicję i Palestynę). Fenicja nigdy nie była imperium, ale miała potężne miasta jak Tyr, Sydon i Byblos, rządzone przez królów i rady złożone z kapłanów i możnych. Fenicja leżała na przecięciu szlaków handlowych z Europy do Mezopotamii, przez co szybko się rozwijała, ale była też często najeżdżana np. przez Egipt, Asyrię czy Persję, potem Aleksandra a w końcu Rzym. Rozwinięto rolnictwo i rzemiosło np. wyroby z kości słoniowej, szkła, tkaniny o purpurowym kolorze (nazwa Fenicja pochodzi z gr.phoiniks tj. barwnik).


KUPCY FENICCY

- Fenicjanie to niezrównani żeglarze (ponoć najlepsi w starożytności, Herodot opisał ich podróż dookoła Afryki trwającą 3 lata, z kolei historyk Pauzaniasz, mówi o wyspie do której rzekomo dotarli kierując się na zachód od dzisiejszych Wysp Kanaryjskich i że był to kraj wielki, poprzecinany licznymi rzekami i gęsto zaludniony przez czerwonoskórych ludzi o włosach upiętych w koński ogon), budowniczowie okrętów i kupcy. Handlowali swoimi towarami, ale byli też pośrednikami w obrocie biżuterią, rzeźbą, naczyniami, winem, cyną z Wysp Brytyjskich, płodami rolnymi, olejkami z Arabii, przyprawami z Indii, srebrem z Hiszpanii i niewolnikami. W obcych miastach tworzyli placówki handlowe, które potem stawały się dzielnicami, ale rozwijali też własne osadnictwo tworząc kolonie (łac.) - osady np. Kartaginę, Sycylię, Sardynię czy Hiszpanię (1100 r. pne – port Kadyks dzisiaj). Wpływali na inne kultury (u Żydów np. w Biblii jest Baal - fałszywe bóstwo a dla Fenicjan bóg płodności i przyrody) i sami podlegali wpływom np. religijnym. Byli politeistami, upodabniając swe wierzenie do mezopotamskich.


PISMO FENICKIE

- ich największym osiągnięciem było upowszechnienie nowego typu pisma – w II tys. pne w Kaananie. Wcześniej używano skomplikowanych systemów liczący setki znaków jak np hieroglify egipskie czy kliny w Mezopotamii, zaś Fenicjanie wpadli na pomysł, by znaki przyporządkować nie pojęciom czy sylabom a głoskom i tak powstało pismo alfabetyczne liczące w różnych odmianach od 20-30 znaków (zapisywano nimi wyłącznie spółgłoski). Uprościło to naukę czytania i pisania, więc krąg osób posiadających te umiejętności mógł się poszerzyć, zwłaszcza że Fenicjanie przez liczne kontakty handlowe rozpowszechniali te umiejętności. Zainteresowali się nimi Grecy modyfikując je (dodali znaki dla samogłosek) i tak w VIII w pne powstał alfabet grecki, który stał się potem podstawą pisma łacińskiego, z którego wywodzi się też nasz alfabet.


POCZĄTKI STAROŻYTNEGO IZRAELA

- Żydzi zwani są też Hebrajczykami /Izraelitami. Swe piętno na ludzkości odcisnęli jako wyznawcy judaizmu, religii monoteistycznej opartej na wierze w jednego Boga – Jahwe. Miała ona wpływ na kształtowanie się 2 innych religii: islamu i chrześcijaństwa. Biblia łączy początki rodu Izraela z działaniem patriarchów/praojców Abrahama, Izaaka i Jakuba (zwanego Izraelem). Wg Biblii Abraham wraz z rodziną opuścił Mezopotamię i udał się do Palestyny/ziemi obiecanej, którą miał mu obiecać sam Bóg. Część jego potomków ponownie podjęła wędrówkę, w wyniku której trafili do Egiptu, gdzie popadli w niewolę i dopiero Mojżesz zapewnił im powrót do Kaananu w XIII w pne. Ok. 1020 r. plemiona żydowskie w Palestynie pod wodzą Saula zjednoczyły się, a jego następcy to kolejno Dawid (XI/X w pne), który ustanowił stolicę w Jerozolimie i Salomon (X w pne), który wybudował w 960 r. pne świątynię jako miejsce centralnego kultu Boga. W VI w pne zburzyły ją wojska króla babilońskiego Nabuchodonozora II, a potem władcy Persji pozwoliły ją odbudować, zaś Herod I Wielki władający z woli Rzymu rozbudował ją w I w ne. Tą świątynię kazał zniszczyć przyszły rzymski cesarz Tytus jako karę za bunt Żydów – do dziś została po niej tylko ściana – Ściana Płaczu. W świątyni w pomieszczeniu, gdzie przechowywano Arkę Przymierza płonęła dzień i noc menora tj. siedmioramienny świecznik. Miała ona symbolizować biblijne drzewo życia oraz wszechświat a dziś jest godłem Izraela. Jej repliki są w każdej synagodze.


JUDAIZM

- źródłem wiedzy o religii Żydów jest ich księga - biblia hebrajska zw. też Starym Testamentem. Autorstwo pierwszych 5 ksiąg (Tora) przypisuje się Mojżeszowi, choć tylko część pochodzi z jego czasów. Najważniejszy z Pięcioksięgu jest kodeks moralny w Dekalogu, który o dziwo nie był czymś niezwykłym w tamtych czasach. Także w Mezopotamii spotyka się koncepcje przymierza między bóstwem a człowiekiem. U Żydów pierwsze przymierze zawarł Abraham a potwierdził je dekalogiem Mojżesz. Dziś Dekalog to jeden z najważniejszych na świecie zbiorów zasad – fundament judaizmu i chrześcijaństwa.

- W VI w pne Babilończycy uprowadzili Żydów. Niewola babilońska miała wpływ na kształtowanie się judaizmu, bo pierwszy raz powstała diaspora – rozproszenie jednego ludu wśród innych. W konsekwencji w judaizmie główną rolę zaczyna odgrywać nie kult świątynny a człowiek odpowiedzialny osobiście za swe czyny przed Bogiem, indywidualna i zbiorowa modlitwa. Spotkania w synagogach (domach modlitw) pozwoliły wyznawcom judaizmu na zachowanie tożsamości

- Żydzi w diasporze podlegali wpływom innych kultur. Piętno odcisnął np. perski zaratusztrianizm (zoroastryzm) z wizją świata rozdartego przez dwie siły: dobro i zło. Od zoroastryzmu judaizm przejął też koncepcję indywidualnego zbawienia każdego człowieka. Z Mezopotamii przeniknęła idea bytów pośrednich: aniołów, demonów, diabłów i Szatana (te wyobrażenia znalazły potem odbicie w chrześcijaństwie i islamie). Kluczowa dla judaizmu była koncepcja Mesjasza (z hebr. Masiah – pomazaniec), zesłanego przez Boga by wyzwolić lud, co znalazło wyraz zwłaszcza po podboju przez Rzym. Z czasem ewoluował on jako zbawca całej ludzkości, nowy prorok. Za tę postać uznali chrześcijanie Chrystusa ( z gr. christos – pomazaniec). Wyznawcy judaizmu nadal oczekują nadejścia swego Mesjasza.


KRETA – U ŹRÓDEŁ CYWILIZACJI EUROPEJSKIEJ

- to pierwsza kultura europejska powstała w II tyś. pne. Zwana inaczej minojską od legendarnego króla Minosa – założyciela wyspy, syna Zeusa i Europy. Ich rozkwit to XX-XV w pne. Wywodzą się z Azji Mniejszej. Minojczycy opracowali własne pismo – linearne typu A (naukowcy nie mogą go odczytać). Budowali wspaniałe pałace jak w Knossos. Fajstos. W centrum było podwórze a wokół niego komnaty władców, pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze. Ściany zdobiły kolorowe malowidła. Dla Greków dziedzictwo Minojczyków jest źródłem wielu inspiracji. Kreteńczycy utrzymywali liczne kontakty handlowe z Cykladami, Egiptem, Rodos. Kreteńczycy byli politeistami a najważniejsze z bóstw były żeńskie. Jedno z nich przypomina boginię Matkę czczoną przez mieszkańców Bliskiego Wschodu (od Turcji i Egiptu po Afganistan).


POCZĄTKI GREKÓW

- mniej więcej w dobie rozwoju Knossos na Peloponezie powstała kultura Achajów, którzy dotarli tu znad Dunaju na pocz.II tyś. pne. Ludy te zbudowały miasta-państwa, które łączyły się w razie zagrożenia, a na czele stały najsilniejsze Mykeny (stąd najstarszą grecką kulturę określa się mianem mykeńskiej lub achajskiej). Od Minojczyków przejęli pismo i na jego podstawie stworzyli własne – linearne typu B. Ok. 1200 r. pne Achajczycy zapisali się w historii zdobyciem Troi, co opisał Homer w VIII w pne w „Iliadzie i Odysei”. Do dziś odwołuje się do tej tradycji nasz język (pięta achillesowa czy koń trojański) a bohaterowie są wciąż żywi w kulturze zachodu.


2. KOLONIZACJA W ŚWIECIE ŚRÓDZIEMNOMORSKIM
IMPERIUM KARTAGINY

- Szlaki handlowe jakie wytyczyli starożytni kupcy ułatwiły przenikanie się wpływów kulturowych i politycznych. Kolebka naszej cywilizacji tj. obszar śródziemnomorski zmieniała się w wyniku kolonizacji fenickiej, greckiej a w końcu rzymskiej.

- Pierwszą kolonizację rozpoczęli Fenicjanie. W X w pne osadnicy z Tyru i Sydonu przenieśli się na Cypr i założyli dzisiejszą Kition/Larnakę (Cypr jest przykładem przenikania się kultur od Mykeńczyków, po Fenicjan, Greków, Egipcjan w VI w pne, Persów, Ptolemeuszy, Rzymu, Bizancjum, Krzyżowców, Wenecjan, Turków i Brytyjczyków do 1960 r. – ale i tak zachował grecki charakter). Ich ekspansja kierowała się głównie na zachód – zazwyczaj wybierali miejsca zasobne w złoża (tak powstał Kadyks w 1100 r pne – z powodu srebra i cyny). Najwięcej kolonii fenickich powstało na Sycylii, Sardynii, półn.Afryce oraz Korsyce. Najsłynniejszą kolonią stała się Kartagina, które dzięki swej flocie zbudowało imperium zakładając własne kolonie. Panowali od Gadiru (Kadyks) przez Tingis (Tanger) aż po Palermo na Sycylii. Od VI w pne zaczęli rywalizację z Grecją o Sardynię, ale zwycięsko z tego sporu wyszło trzecie państwo – Rzym.
GRECKIE EMPORIA

- Po upadku kultury mykeńskiej nastąpiły w Grecji wieki ciemne. Od VIII w pne zaczyna się epoka archaiczna, gdzie kształtują się polis. Wtedy też narastają problemy ze wzrostem ludności i brakiem ziemi uprawnej – lekarstwem miał być ruch kolonizacyjny w celu nowych rynków zbytu. Często polis pod groźbą kary śmierci wybierało migrantów. Nowo tworzone osady nazywano apoikia a państwo, które zorganizowało kolonię nazywano metropolią (od metropolis – matki państwa) – oba twory łączyły więzi gospodarcze i religijne (osadnicy zabierali z rodzimego polis ogień), ale politycznie były niezależne. Okrzepła apoikia często sama zakładała nowe kolonie. Grecy tworzyli też emporia, tj. osady handlowe, które nie były samodzielne, ale zarządzane przez urzędników przysłanych z metropolii. Emporia powstawały tam, gdzie już istniało jakieś silne państwo i założenie kolonii nie było możliwe.


ZASIĘG GRECKIEGO ŚWIATA

- W wiekach ciemnych Grecy zasiedlili już M.Egejskie i zach.Azji Mniejszej. W okresie VIII-VI w pne (wielka kolonizacja) dotarli nawet do M,Czarnego, (mimo złego klimatu: suche lato i mroźna zima) południe Italii (Wielka Grecja).

- Grecy ulegali wpływom innych kultur i sami na nie oddziaływali (kusili prymitywniejsze kultury zdobyczami swojej cywilizacji, prowadząc do wojen międzyplemiennych, a one z czasem przejmowały atrakcyjny grecki styl życia). W mitach pojawia się syryjska Gorgona, centaury z Babilonii, asyryjski Pegaz. Grecy z Azji Mniejszej zetknęli się z monetami (pierwsi zaczęli je bić władcy Lidii, krainy z Azji Mniejszej) i przez swoje kolonie rozpowszechnili je. Powstanie gospodarki pieniężnej było związane z handlem międzynarodowym. Wielką rolę odegrał tu j.grecki, bo tam gdzie docierali greccy kupcy stał się j.międzynarodowym (dziś podobną funkcję pełni angielski). Kultura, religia i greckie obyczaje były atrakcyjne dla innych ludów. Lidijczycy składali ofiary greckim bogom i zasięgali rad wyroczni w świątyni Apollina w Delfach. Proces hellenizacji ludów basenu M.Śródziemnego dotyczył nawet wrogim ich Kartagińczykom. Największym osiągnieciem Hellenów związanych z kontaktami ze wschodem był rozwój greckiego pisma alfabetycznego. Przykładem oddziaływania może być grecka kolonia Kyme w Italii. Powstała w 757 r pne prowadziła wymianę handlową z Etruskami, którzy słynęli z umiejętności wytwarzania luksusowej broni, ceramiki a od Greków przejęli alfabet. Od Etrusków z kolei znajomość pisma trafiła do Latynów, do których należeli Rzymianie. Ci ostatni zaś przekazali pismo łacińskie (pismo Latynów) cywilizacji średniowiecznej Europy. Rozwój osadnictwa greckiego spowodował też konflikty z sąsiadami – np. z Kartaginą czy wojny z Persją w V w pne.
ETRUSKIE KORZENIE RZYMIAN

- Zanim powstał Rzym, przyszłe imperium znalazło się w kręgu kulturowym stworzonym przez Etrusków. Etruskowie wysoko rozwinęli metalurgię (produkcja naczyń z brązu), rolnictwo (kanały nawadniające), sztukę (posągi z terakoty tj. wypalanej gliny). Budowali też potężne miasta. Szczyt ich rozkwitu to VI w pne. Rzymianie wieli od nich zaczerpnęli – pewne cechy ustroju politycznego czy symboliki władzy (np. fasces – pęk rózg z zatkniętym toporem czyli symbol władzy politycznej). Ostatni królowie rzymscy pochodzili z Etrurii. Panteon bogów rzymskich na czele z Jowiszem, Junoną i Minerwą kształtował się też pod wpływem Etrusków. Od nich Rzymianie nauczyli się wróżyć z wnętrzności zwierząt. Zmagania gladiatorów z kolei wywodzą się z tradycji etruskich igrzysk ku czci zmarłych. Także sposób zakładania miast ma etruskie korzenie – mianowicie polegała na tym, że po przeprowadzeniu wróżb z lotu ptaka wyznaczano dwie prostopadłe do siebie drogi, a na ich przecięciu powstawało forum czyli centralny plac osady.


PODBÓJ ITALII

- Podbój Italii przez Rzym zajął ok. 200 lat. W III w pne głównym przeciwnikiem były kolonie greckie z najsilniejszym Tarentem wspieranym przez króla Epiru – Pyrrusa. Wojna z l.280-275 r pne wyniszczyła jednak siły króla, który wycofał się a Tarent skapitulował. Volsini zaś, ostatnie niezależne miasto etruskie to z kolei ostatni punkt oporu w Italii. Rzymianie też zakładali kolonie, ale w innym celu, bo tworzyli je tam, gdzie tereny były trudne do ujarzmienia. Były to miasta, gdzie ludność sama wybierała urzędników miejskich – były więc bazami wojskowymi na podbitych terenach. Powstanie kolonii rzymskich prowadziło do romanizacji (przejmowania zwyczajów, j.łacińskiego, religii) mieszkańców, a sprzyjało temu tworzenie municypiów (miasta na podbitych terenach, gdzie ludność zachowała wewnętrzny samorząd dostając jednocześnie rzymskie obywatelstwo, ale była też zobowiązana do służby wojskowej).

- Po zdobyciu Italii przyszedł czas na basen M.Śródziemnego i tu spór rozpoczął się o Sycylię z Kartaginą. Od IX w. pne istniały tam faktorie handlowe Fenicjan, opanowane później przez Kartaginę. W VIII w pne na wschodzie grecy założyli Syrakuzy i Mesynę. Z czasem pojawił się konflikt między nimi. W końcu do walk o Sycylię włączył się Rzym a spór doprowadził do I wojny punickiej w l. 264 – 241 r. pne w wyniku której Kartagina straciła Sycylię. W 212 r pne Rzymianie podbili też Syrakuzy a Sycylia się prowincją rzymską.
3. ŚWIAT GRECKI ORAZ RZYMSKI
IMPERIUM ALEKSANDRA WIELKIEGO

- Rzymianie i Grecy ułatwili wymianę doświadczeń pom.różnymi cywilizacjami.

W 334 r pne Aleksander wyrusza na podbój Persji, który zakończył z sukcesem. Pod jego panowaniem znalazło się wiele kultur – musiał znaleźć płaszczyznę porozumienia, która pozwoli mu zjednoczyć ludy Grecji, Macedonii i Wschodu. Nie wahał się przejmować od Orientu tego, co Grecy uważali za barbarzyńskie (np. zwyczaj traktowania władców jak żyjące bóstwa). Chciał też wykształcić nową grecko-macedońsko-perską warstwę rządzącą przez mieszanie małżeństw. Aleksander wcielił też do swej armii dawnych żołnierzy perskich, dając im możliwość awansu, czym chciał kupić sobie ich lojalność.
ŚWIAT PO ALEKSANDRZE

- W 323 r pne Aleksander niespodziewanie umiera a jego dowódcy zwani diadochami zaczynają 14 l. krwawych walk o schedę po nim. Imperium się rozpadło a na jego gruzach wyrósł świat hellenistyczny, gdzie przenikały się kultura grecka ze wschodnią. Egipt znalazł się pod rządami Ptolemeuszów. Większość Persji stała się państwem Seleukidów. A Grecja i Macedonia stały się częścią kraju Antygonidów. Zwycięstwa Aleksandra otworzyły dla Greków krainy wschodnie, przez co osiedlali się na terenie całego dawnego imperium (najdalsze było królestwo Greków baktryjskich w Azji Środkowej). Wśród osiedlających się byli przedstawiciele wszystkich profesji, ale diadochowie cenili zwłaszcza urzędników, bo wprowadzali w nowych państwach administrację wzorowaną na greckiej.


KULTURA HELLENISTYCZNA

- W epoce hellenistycznej (początek do śmierć Aleksandra) Grecy osiedlają się w starych miastach i tworzą nowe (np. Aleksandria), podobne do greckich, z agorą, teatrem, rozkładem ulic i akropolem (miejscem kultu). Na przełomie IV/III w pne podstawą komunikacji helleńskich osadników i miejscowych była odmiana greki zwana koine, bowiem kto chciał zrobić karierę, musiał znać choć ten uproszczony grecki. Musieli ją też znać kupcy. Hellenizację przyśpieszył też podziw dla Greków, którzy podbili wielkie imperium perskie – przejmowano wiec tryb życia Greków, od kultury po religię. Grecy też jednak podlegali orientalizacji (uważali się za półbogów, mieli bogate dwory, armię urzędników i wielkie wojska oraz czcili perskie bóstwa). Pod wpływem wschodu powstały nowe kierunki filozoficzne jak epikureizm, stoicyzm, sceptycyzm; w rzeźbie harmonia i spokój ustąpiły ekspresji i dynamice (np. Grupa Laokoona z II w pne). Główne ośrodki kultury to Aleksandria, Antiochia, Palmira i Pergamon. Kultura hellenistyczna kwitła aż do jej podbicia przez Rzym.


DIVIDE ET IMPERA

- „Dziel i rządź” – wg tej zasady Rzymianie zbudowali swe imperium. Antagonizowali relacje między ludami, by nie tworzyły przeciw nim zwartego frontu, a potem podbijali to, co zostało. W III w pne podbili Kartaginę i jej afrykańskie oraz iberyjskie włości. W II w pne padła Macedonia i Grecja właściwa. Do I w ne. rządzli już po Ren i Dunaj aż po część Brytanii, w Azji po Eufrat a w Afryce Egipt i wybrzeże śródziemnomorskie. Ludy raz pokonane rzadko się buntowały i podlegały romanizacji. Nad bezpieczeństwem czuwały legiony zapewniające wymuszony, aczkolwiek stabilny Pax Romana.


URBANIZACJA I TECHNIKA W SŁUŻBIE ROMANIZACJI

- Ziemie zdobyte przez Rzymian stały się terenem ich kolonizacji. Nowe miasta szybko się rozrastały np. Lyon we Francji, Saragossa w Hiszpanii czy Kolonia w Niemczech. Miasta powstawały też wokół obozów wojskowych jak Budapeszt czy Wiedeń. Rzymianie wznosili łuki triumfalne, teatry, termy, amfiteatry, wytyczano fora tj. place miejskie. Aby ułatwić przemarsz armii, komunikację i handel budowano sieć dróg (często brukowanych), często z tunelami czy mostami. – to raczej drogi stanowiły o jedności imperium (a nie armia), umożliwiając przepływ towarów, ale i idei np. Via Appia z III w pne. Przez osiągnięcia techniczne obce ludy postrzegały rzymską cywilizację jako atrakcyjną – np. akwedukty


MY RZYMIANIE

- Przedstawiciel elit podbitych ludów napływali do nowych ośrodków miejskich. Chcieli współuczestniczyć w całym procesie rozwoju, nawet kosztem wyrzeczenia się własnej tożsamości. Początkiem romanizacji było opanowanie łaciny (umożliwiającej pracę w administracji) oraz udział w rzymskim kulcie religijnym. Ale i tak na obywatelstwo trzeba było długo czekać. Ludność Italii dostała je po krwawej wojnie domowej z l. 90-88 r. pne. Mieszkańcy prowincji dostawali ten przywilej stopniowo (wpierw weterani a potem elity). Dopiero w 212 r. pne obywatelstwo rzymskie na mocy edyktu cesarza Karakalii dostała całe wolna ludność Imperium, co przyśpieszyło gwałtownie romanizację.

- W kwestii prawa Rzym nie tylko stworzył własne przepisy prawa karnego, ale podjął się też spraw dziedziczenia, sprzedaży i kupna, małżeństwami i rozwodami – stworzyli więc nową gałąź prawa – prawo cywilne. Pierwszy zbiór prawa rzymskiego to V w pne. W VI w . Cesarz bizantyjski Justynian Wielki dokonał kodyfikacji (spisania i uporządkowania) całego prawa – powstał Kodeks Justyniana, który stał się podstawą nauki prawa średniowiecznej i nowożytnej Europy.
RZYMIANIE I GRECY

- Zachód Imperium szybko ulegał romanizacji, ale Wschód był bardziej oporny, bo tam istniała bogata kultura hellenistyczna i Rzymianie uznali jej wyższość w dziedzinie filozofii, sztuki, literatury i sami z niej czerpali. Zachód stał się łaciński a wschód pozostał grecki. Jak napisał rzymski poeta Horacy w I w pne – Graecia capta ferum Victorem cepit – Zdobyta Grecja pokonała srogiego zdobywcę.


DZIEDZICTWO RZYMU

- Konsekwencje romanizacji są trwałe – do dziś wywodzą się z niej j.romańskie oraz nadal istnieją materialne pozostałości obiektów. Przetrwała sieć rzymskich miast oraz szlaki komunikacyjne. Czynne do dziś są niektóre akwedukty (np. Aqua Virgo po odrestaurowaniu w XV w . do dziś zasila fontannę di Trevi w Rzymie). Ale najcenniejszy wkład to prawo, którego zasady obowiązują do dziś (np. nulla poene sine lege – nie ma kary bez prawa) czy nawet terminy prawnicze jak adwokat, precedens, alibi, prokurator, trybunał, proces. W rzymskim świecie ukształtowała się tez religia chrześcijańska – w 313 r. cesarz Konstantyn zezwolił na swobodę kultu a cesarz Teodozjusz ogłosił je w IV w religią panującą.


4. ISLAM, EUROPA I ANTYCZNE DZIEDZICTWO
UPADEK RZYMU

- Podział imperium na 2 części w 395 r. a potem upadek w 476 r. zachodniej części doprowadziły do załamania się jedności kultur basenu M.Śródziemnego. Na Wschodzie spadkobiercą idei Rzymu było Bizancjum, gdzie dominowała kultura rzymska w jej greckiej formie. Na zachodnie powstawały barbarzyńskie królestwa: Wizygotów, Franków, Longobardów, Burgundów – które weszły w krąg rzymskiej kultury łacińskiej. Wszystkie te ludy jednoczyło chrześcijaństwo. W VI w. Bizancjum podporządkowało sobie Italią i półn. Afrykę.


NARODZINY NOWEJ RELIGII

- Wiążą się z Arabią z VI w. zamieszkiwaną przez koczownicze plemiona arabskie (Beduinów). Twórcą nowej religii stał się kupiec z Mekki – Mahomet (570-632 r.), który ogłosił, że archanioł Gabriel zesłał mu objawienie o Bogu i zaczął nawoływać do oddawania czci jednemu Bogu – Allachowi. Nie spotkał się z przychylnością, więc w 622 r. udał się do Jasrib (Medyna), gdzie udało mu się złączyć w jednym ręku władzę polit. wojskową i religijną. W 630 r. wrócił do Mekki i w świątyni Kaaba uczynił miejsce centralnego kultu. Jego religia, tj. islam (poddanie się woli bożej) była monoteistyczna, odwoływała się do patriarchów i proroków ze ST i NT. Uważał jednak, że zarówno judaizm jak i chrześcijaństwo sprzeniewierzyły się woli boskiej, a on jako nowy prorok i jego wyznawcy (muzułmanie) miel to naprawić.


FILARY ISLAMU I PIERWSZE PODZIAŁY

- Objawienia Mahometa spisano po jego śmierci w świętej księdze – Koranie (czytanie). Wynikają z niego podstawowe obowiązki muzułmanina zwane 5 filarami: 1) wyznanie wiary (Nie ma innych bóstw prócz Allacha a Mahomet to jego prorok), 2) modlitwę odmawianą 5 razy z twarzą ku Mekkce, 3) dawanie jałmużny ubogim, 4) post w miesiącu ramadan, 5) odbycie choć raz w życiu pielgrzymki do Mekki – świąt.Kaaba (którą okrążają 7 razem, we wsch. ścianie jest słynny czarny kamień, czczony nawet w okresie religii politeistycznych, a który zesłał Bóg praojcowi Abrahamowi czy nawet Adamowi) . Dopełnieniem treści z Koranu jest Sunna (IX w. – sposób postępowania), gdzie spisano czyny i wypowiedzi Mahometa. Po śmierci Mahometa następcami polit. i religijnymi byli kalifowie (następca), wybierani początkowo spośród towarzyszy i krewnych Mahometa. Ale i tak ukształtowały się 2 nurty: a) szyici (mniejszość, uważali, że następcą może zostać tylko członek rodziny – Ali – tj. zięć a potem jego potomkowie – w 661 r. Ali został zamordowany a jego wyznawcy szybko się oddzielili), b) sunnici (za prawowitych następców Mahometa uważali kolejnych kalifów). Podział z VII w. istnieje do dziś.


: uploads
uploads -> Opis 5 nominacji do Oscara, w tym w kategoriach: najlepszy film, najlepszy scenariusz oryginalny I najlepsza aktorka pierwszoplanowa
uploads -> Szkoła podstawowa klasy IV vi cykl Profilaktyczno-Społeczny „Filmowe Drogowskazy”
uploads -> Przewodnik do ćwiczeń z przedmiotu „prawo międzynarodowe publiczne”; drugi rok studiów dziennych w Instytucie Stosunków Międz
uploads -> Power rangers premiera: 24. 03. 2017
uploads -> Znaczenie kliniczne przerzutów raka prostaty do regionalnych węzłów chłonnych
uploads -> Polityka gospodarcza
uploads -> Program grupowego ubezpieczenia na życie dla pracowników Uniwersytetu Wrocławskiego
uploads -> Zarządzanie procesami
uploads -> Konspekt Przedmiotu „Informatyka w Kryminalistyce” prowadzonego w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego


  1   2   3   4   5


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna